Officiële waarschuwing

Met een officiële waarschuwing leg je schriftelijk vast welk gedrag moet stoppen en wat er volgt als het doorgaat. De wet kent geen vorm, termijn of vast aantal, dus telt vooral hoe zorgvuldig je bent geweest.

Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:

Een officiële waarschuwing is een schriftelijke mededeling van de werkgever aan een werknemer dat bepaald gedrag niet door de beugel kan, met daarbij wat er gebeurt als het opnieuw voorkomt. Die brief komt in het personeelsdossier en is vaak het eerste stuk van een ontslagdossier.

Over de officiële waarschuwing zegt de wet niets. Nergens staat hoe ze eruit moet zien, hoe lang ze geldig blijft of hoeveel er nodig zijn voor ontslag. Wat telt, is wat een rechter later wil weten: klopten de feiten, kon de werknemer reageren en was de waarschuwing duidelijk genoeg om het gedrag aan te passen.

Waar een officiële waarschuwing op steunt

Twee artikelen uit het Burgerlijk Wetboek dragen de waarschuwing. Volgens artikel 7:660 BW moet een werknemer zich houden aan de voorschriften die de werkgever geeft over het werk en over de goede orde in het bedrijf. Wie de huisregels, het rooster of een veiligheidsinstructie negeert, schiet dus tekort in de arbeidsovereenkomst.

Artikel 7:611 BW verplicht werkgever en werknemer om zich als goed werkgever en goed werknemer te gedragen. Voor jou als werkgever houdt dat in dat je eerst uitzoekt wat er is gebeurd, de werknemer zijn kant laat vertellen en een sanctie kiest die past bij wat er misging.

Van de formele sancties is de officiële waarschuwing de lichtste. Loon en functie blijven gelijk. Kies je voor een waarschuwing, dan geef je de werknemer een nieuwe kans. Voor datzelfde voorval kun je daarna in de regel niet alsnog ontslag op staande voet geven.

Wanneer geef je een officiële waarschuwing?

Een officiële waarschuwing gaat over gedrag dat de werknemer zelf kan veranderen. Meestal heb je er al eens iets over gezegd, of is één voorval ernstig genoeg om meteen vast te leggen. In bedrijven die met diensten werken, gaat het vaak om:

  • structureel te laat komen of te vroeg weggaan

  • niet komen opdagen voor een dienst zonder je af te melden

  • een redelijke opdracht weigeren, zoals een ingeplande dienst of een taak die bij de functie hoort

  • huisregels, kassaprocedures of veiligheidsvoorschriften overtreden

  • ongepast gedrag tegenover collega’s of gasten

Gaat het om de kwaliteit van het werk, dan past een waarschuwing slecht. Iemand die zijn best doet en het werk toch niet goed genoeg doet, functioneert onvoldoende. Daar hoort een functioneringsgesprek bij met een verbetertraject. Dat onderscheid weegt zwaar bij ontslag. Voor ontslag wegens ongeschiktheid (artikel 7:669 lid 3 onder d BW) moet je de werknemer tijdig hebben ingelicht en hem voldoende gelegenheid hebben gegeven om zijn functioneren te verbeteren. Een stapel waarschuwingen vervangt dat traject niet.

Zo geef je een officiële waarschuwing

  • Leg de feiten vast zodra er iets gebeurt: datum, tijd, wat er gebeurde en wie erbij was. Bij te laat komen zijn dat de ingeroosterde begintijd en de tijd waarop de medewerker inklokte.

  • Voer een gesprek voordat je de brief stuurt. Vertel wat je hebt gezien en vraag de medewerker om zijn kant. Soms blijkt er een reden die je niet kende, zoals een gewijzigde busdienst of zorg thuis.

  • Schrijf de brief kort na dat gesprek, zolang het verband met het voorval nog duidelijk is.

  • Overhandig de brief persoonlijk en stuur hem daarna ook per e-mail. Vraag de medewerker te tekenen voor ontvangst.

  • Bewaar de brief, het gespreksverslag en een eventuele reactie van de medewerker in het personeelsdossier. Plan een moment om te kijken of het gedrag is veranderd.

Een aangetekende brief is niet verplicht. Je moet kunnen aantonen dat de medewerker de waarschuwing heeft ontvangen. Persoonlijk overhandigen met een bevestigingsmail doet dat net zo goed.

Wat zet je in de brief?

Een rechter leest de brief later zonder jouw uitleg erbij. Schrijf hem zo dat een buitenstaander begrijpt wat er speelde. Neem in elk geval op:

  • de kop "Officiële waarschuwing" en de datum

  • de feiten met data en tijden, zonder oordeel over het karakter van de medewerker

  • de regel of afspraak die is overtreden en waar die staat: in het contract, de huisregels of de cao

  • eerdere gesprekken of waarschuwingen over hetzelfde gedrag

  • wat je vanaf nu verwacht

  • wat er kan volgen als het opnieuw gebeurt, zoals een schorsing of ontslag

  • dat de medewerker schriftelijk kan reageren, met een termijn, bijvoorbeeld een week

Schrijf geen gevolg op dat je niet meent. Een brief die bij de eerste keer te laat al met ontslag op staande voet dreigt, maakt de waarschuwing ongeloofwaardig en kan later tegen je werken.

Voorbeeld officiële waarschuwing

Deze voorbeeldbrief kun je aanpassen aan de situatie. Hoe preciezer de feiten, hoe sterker de brief.

Officiële waarschuwing

[Plaats], [datum]

Beste [naam medewerker],

Op [datum] hebben we gesproken over [het voorval]. Je hebt in dat gesprek je kant toegelicht. Met deze brief geven we je een officiële waarschuwing.

Dit is er gebeurd: [de feiten met data en tijden, bijvoorbeeld: op 3, 10 en 17 oktober was je ingeroosterd vanaf 16.00 uur en klokte je in om 16.25, 16.40 en 16.30 uur].

Daarmee houd je je niet aan [de regel of afspraak, bijvoorbeeld: de afspraak in het personeelshandboek dat je bij de start van je dienst omgekleed klaarstaat]. [Eventueel: we hebben je hier op [datum] al mondeling op aangesproken.]

We verwachten dat je vanaf nu [het gewenste gedrag]. Lukt dat een keer niet, laat het dan vóór de start van je dienst weten aan [naam of functie].

Gebeurt dit opnieuw, dan kunnen we verdergaande maatregelen nemen, zoals een schorsing of het beëindigen van je arbeidsovereenkomst.

Ben je het niet eens met deze waarschuwing, dan kun je binnen [termijn] schriftelijk reageren. Je reactie voegen we toe aan je personeelsdossier.

Met vriendelijke groet,

[Naam en functie]

Voor ontvangst getekend. Dit betekent niet dat je het eens bent met de inhoud. [Naam medewerker, datum, handtekening]

Moet een werknemer de waarschuwing tekenen?

Een werknemer hoeft een officiële waarschuwing niet te ondertekenen voor akkoord. Vraag daarom alleen om een handtekening voor ontvangst en zet dat er letterlijk bij. Weigert de medewerker ook dat, noteer dan op je kopie dat je de brief op die dag hebt overhandigd, liefst met een collega erbij, en stuur hem dezelfde dag per e-mail. De waarschuwing geldt ook zonder handtekening, zolang je kunt aantonen dat hij is ontvangen.

Een wettelijke bezwaartermijn bestaat niet. Kijk wel in de cao of het personeelsreglement, want daar staat soms een termijn. Reageert de medewerker schriftelijk, voeg die reactie dan toe aan het dossier. Een dossier waarin ook de medewerker aan het woord komt, overtuigt een rechter meer dan een dossier met alleen jouw kant. Op grond van de AVG mag een werknemer zijn personeelsdossier bovendien inzien.

Een waarschuwing staat zwak als de feiten niet kloppen, de medewerker niet is gehoord of de sanctie niet in verhouding staat tot wat er gebeurde. Een eerste keer vijf minuten te laat is meestal te licht voor een officiële waarschuwing. Blijkt een waarschuwing onterecht, trek haar dan schriftelijk in en haal haar uit het dossier.

Hoe lang blijft een officiële waarschuwing geldig?

De wet noemt geen termijn waarna een officiële waarschuwing vervalt. Ze verdwijnt dus niet vanzelf na een jaar. Wel weegt een oude waarschuwing minder zwaar. Een rechter kijkt hoe lang geleden ze is gegeven, of ze over hetzelfde soort gedrag ging en hoe ernstig het voorval toen was. Zo zegt een waarschuwing over roken op een plek waar dat niet mag weinig over een latere ruzie met een leidinggevende.

Staat in het personeelshandboek of de cao een termijn, houd je daar dan aan. Is een waarschuwing volgens je eigen regels vervallen, dan kun je haar moeilijk nog inbrengen.

Van waarschuwing naar ontslag

Er is geen vast aantal waarschuwingen waarna ontslag mag. Drie waarschuwingen geven geen recht op ontslag en soms is er geen enkele nodig. Of ontslag kan, hangt af van de feiten en van de dossieropbouw.

Maatregel

Wanneer

Wat de wet regelt

Mondelinge waarschuwing

eerste, lichte overtreding

niets; leg het gesprek kort vast

Officiële waarschuwing

herhaling, of één ernstiger voorval

niets apart; goed werkgeverschap (art. 7:611 BW)

Laatste waarschuwing

het gedrag gaat door na een eerdere waarschuwing

niets apart; noem ontslag als mogelijk gevolg

Schorsing of non-actiefstelling

onderzoek naar een ernstig voorval

het loon loopt in de regel door

Ontbinding door de kantonrechter

verwijtbaar gedrag of disfunctioneren

art. 7:669 lid 3 onder d of e en art. 7:671b BW

Ontslag op staande voet

een dringende reden

art. 7:677 en 7:678 BW

Wil je ontslaan wegens verwijtbaar gedrag, dan ga je naar de kantonrechter. Die ontbindt alleen als van jou in redelijkheid niet kan worden gevergd de arbeidsovereenkomst te laten voortduren (artikel 7:669 lid 3 onder e BW). Waarschuwingen laten zien dat de werknemer wist wat er van hem werd verwacht en kansen kreeg om het anders te doen. Hoe de routes via UWV, kantonrechter en vaststellingsovereenkomst lopen, staat bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst.

Voor ontslag op staande voet is een eerdere waarschuwing niet altijd nodig: diefstal kan op zichzelf een dringende reden zijn. Bij minder ernstig gedrag telt een waarschuwing wel mee. De wet noemt zelf het voorbeeld van een werknemer die zich "ondanks waarschuwing" overgeeft aan dronkenschap (artikel 7:678 lid 2 onder c BW).

Een dossier uit de horeca

Een kok in een restaurant begint in zes weken vier keer te laat aan zijn avonddienst. Zo ziet een dossier eruit dat een rechter kan volgen:

Datum

Wat er gebeurde

Wat de werkgever vastlegde

2 september

20 minuten te laat, geen bericht

geklokte tijd naast het rooster, kort gesprek, notitie

16 september

35 minuten te laat

mondelinge waarschuwing, bevestigd per e-mail

30 september

25 minuten te laat

gesprek met de kok, daarna een officiële waarschuwing met de drie data en tijden

7 oktober

schriftelijke reactie: zijn busdienst is gewijzigd

reactie in het dossier, begintijd in het rooster een kwartier later gezet

14 oktober

40 minuten te laat bij de nieuwe begintijd

laatste waarschuwing, met ontslag als mogelijk gevolg

De reactie van 7 oktober maakt dit dossier sterker. De werkgever nam het probleem serieus en paste het rooster aan. De kok kwam daarna toch te laat. Zonder die stap had een rechter kunnen zeggen dat er een oplossing lag die de werkgever nooit heeft geprobeerd.

Waarschuwingen bijhouden in Shiftbase

In Shiftbase bewaar je een officiële waarschuwing als bestand bij de medewerker, naast het contract. Per bestand kies je of de medewerker het zelf kan zien. Gespreksnotities zet je in de persoonlijke notities, die alleen jij als manager ziet. Zo staat het hele dossier op één plek in je personeelsadministratie.

Gaat het om te laat komen, dan staan de feiten al in de tijdregistratie. Medewerkers klokken in en uit via de app of de Kiosk. Die tijden komen in de urenregistratie bij hun dienst uit het rooster. Je hoeft data en tijden dan niet uit je geheugen op te diepen als je de brief schrijft.

Veelgestelde vragen

Een officiële waarschuwing heeft geen wettelijke geldigheidsduur en vervalt niet vanzelf na een jaar. Wel weegt ze minder zwaar naarmate ze ouder is en minder te maken heeft met het nieuwe voorval. Staat in het personeelshandboek of de cao een termijn, dan geldt die.

Voor ontslag is geen vast aantal officiële waarschuwingen nodig. Drie waarschuwingen geven geen automatisch recht op ontslag. Bij een ernstig voorval, zoals diefstal, kan ontslag op staande voet zonder eerdere waarschuwing. De kantonrechter kijkt naar het hele dossier.

Een werknemer hoeft een officiële waarschuwing niet te ondertekenen. Een handtekening voor ontvangst betekent niet dat hij het eens is met de inhoud. Weigert hij te tekenen, dan geldt de waarschuwing toch, als de werkgever kan aantonen dat hij haar heeft overhandigd, bijvoorbeeld met een collega erbij en een bevestiging per e-mail.

Voor een officiële waarschuwing geldt geen wettelijke termijn. Geef haar kort na het voorval en het gesprek erover, het liefst binnen een paar dagen. Hoe langer je wacht, hoe minder duidelijk het verband is en hoe zwakker de waarschuwing later in een dossier staat.

Een officiële waarschuwing staat zwak als de feiten niet kloppen of niet te bewijzen zijn, als de werknemer niet is gehoord of als de sanctie niet in verhouding staat tot wat er gebeurde. Een rechter kan zo’n waarschuwing buiten beschouwing laten. De werknemer kan de werkgever ook vragen haar in te trekken en uit het personeelsdossier te halen.

Een werkgever mag een werknemer zonder eerdere officiële waarschuwing ontslaan als er een dringende reden is, zoals diefstal. Dat is ontslag op staande voet. Bij disfunctioneren is een waarschuwing alleen niet genoeg: de werknemer moet tijdig zijn ingelicht en de kans hebben gekregen om te verbeteren (artikel 7:669 lid 3 onder d BW).

Een ziekmelding na een officiële waarschuwing behandel je als elke andere ziekmelding. Je vraagt niet naar de diagnose; de bedrijfsarts beoordeelt of de medewerker kan werken. Speelt het conflict over de waarschuwing mee, bespreek dat dan met de bedrijfsarts, die kan adviseren om eerst dat conflict op te lossen.

Een mondelinge waarschuwing is geldig, maar later lastig te bewijzen. Leg haar daarom kort vast in een e-mail aan de medewerker of in een gespreksverslag in het personeelsdossier.

Carin Vreede
Carin VreedeTeamlead Online Marketing

Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.

Alle begrippen bekijken