ATV-dagen (arbeidstijdverkorting) zijn extra vrije dagen die een werknemer krijgt op basis van zijn cao of arbeidsovereenkomst, niet op basis van de wet. Het loon blijft gelijk, de feitelijk gewerkte werkweek wordt korter. Het verschil met ADV zit in de opname-vorm: ATV-dagen zijn vaak vooraf vastgesteld of door de werkgever in het rooster gepland, ADV-dagen vaker in halve dagen door de werknemer zelf gekozen.
| Kerngegeven | Waarde |
|---|---|
| Wettelijke status | Niet wettelijk verplicht |
| Geregeld in | Cao, arbeidsovereenkomst of bedrijfsregeling |
| Opbouw tijdens ziekte | Doorgaans niet, tenzij cao anders bepaalt |
| Vervallen einde jaar | Meestal ja, in sommige cao's met uitbetalingstoeslag |
| Uitbetaling bij einde dienstverband | Doorgaans niet verplicht |
| Bron | CNV, Cumela, Ondernemenmetpersoneel |
Wat zijn ATV-dagen?
ATV-dagen zijn extra roostervrije dagen op basis van arbeidstijdverkorting. Ze ontstaan wanneer de cao bepaalt dat de feitelijke werkweek korter is dan de gecontracteerde werkweek. De werknemer werkt minder uren voor hetzelfde loon. ATV is geen wettelijk recht: of werknemers er recht op hebben staat in de cao, het arbeidscontract of een bedrijfsregeling. Sectoren waar ATV gangbaar is: metaal en techniek, bouw, infra, agrarisch (Cumela), delen van zorg en transport.
Het verschil tussen ATV, ADV en WTV
Drie termen die in de praktijk door elkaar worden gebruikt, maar verschillende functies hebben.
| Aspect | ATV | ADV | WTV |
|---|---|---|---|
| Volledige naam | Arbeidstijdverkorting | Arbeidsduurverkorting | Werktijdverkorting |
| Wettelijke status | Niet verplicht, geregeld in cao | Niet verplicht, geregeld in cao | Tijdelijke noodregeling, aangevraagd bij UWV |
| Doel | Structurele verkorting werkweek | Structurele verkorting werkweek | Crisis: tijdelijk uren verminderen om ontslag te voorkomen |
| Wanneer | Vaste cao-afspraak | Vaste cao-afspraak | Buitengewone omstandigheden |
| Opname-vorm | Vooraf vastgestelde dagen, vaak door werkgever ingepland | Vaak halve dagen of kortere werkdagen, in overleg | Tijdelijke korting op uren tijdens crisis-periode |
| Loon | Volledig | Volledig | Werknemer krijgt soms WW-uitkering voor gemiste uren |
ATV en ADV zijn dus naaste familie, beide secundaire arbeidsvoorwaarden die de feitelijke werkweek verkorten zonder loonverlies. Het verschil zit in de opname. WTV is iets compleet anders: een tijdelijke crisis-regeling die je aanvraagt bij UWV, niet zelf invoert. Lees meer over ADV-dagen.
Hoe wordt ATV opgebouwd?
In de meeste cao's bouwt een werknemer een vast aantal ATV-uren op per gewerkt jaar. Bijvoorbeeld 80 uur per jaar bij een fulltime contract, wat neerkomt op ongeveer 10 dagen extra vrij. Het exacte aantal staat in de cao en kan variëren per sector, leeftijd of functiecategorie.
Bij gedeeltelijke dienstverbanden is de opbouw doorgaans naar rato. Werkt een medewerker 50%, dan bouwt hij ook 50% van de ATV op.
ATV berekenen: een rekenvoorbeeld
Stel: een werknemer met een fulltime contract van 40 uur per week, in een cao die 80 ATV-uren per jaar geeft.
| Stap | Berekening | Uitkomst |
|---|---|---|
| ATV-uren per jaar | Cao-norm | 80 uur |
| ATV-dagen per jaar | 80 / 8 | 10 dagen |
| ATV-dagen per maand | 10 / 12 | ongeveer 0,83 dag (5,8 keer per jaar een hele dag) |
Wanneer de werknemer een hele ATV-dag opneemt, werkt hij die week 32 uur in plaats van 40. Het loon blijft gelijk. ATV en overuren staan los van elkaar: een werknemer die op een ATV-dag toch werkt, krijgt die dag op een ander moment terug of conform cao uitbetaald. ATV is dus geen boekhoudkundige correctie tegen overuren.
Wanneer mag een werknemer ATV opnemen?
Drie veelvoorkomende scenario's, afhankelijk van de cao en interne afspraken.
- Werkgever bepaalt: je plant ATV-dagen vooraf in het rooster, vaak rondom feestdagen om brugdagen mee af te dekken, of in rustige periodes. Dit is gangbaar bij ATV.
- Vrije opname: de werknemer kiest in overleg wanneer hij ATV opneemt.
- Gemengd: een aantal vaste ATV-dagen in het rooster, de rest mag de werknemer zelf opnemen.
Wat geldt voor jouw bedrijf staat in de cao of arbeidscontract. Bij twijfel: leg het schriftelijk vast in een bedrijfsreglement.
Bouwt een werknemer ATV op tijdens ziekte?
Doorgaans niet. ATV bouwt op door gewerkte uren of door een verkorte cao-werkweek waarvoor doorbetaald wordt. Tijdens ziekte werkt de werknemer niet, dus stopt de ATV-opbouw. Een uitzondering is mogelijk als de cao of arbeidsovereenkomst dat anders regelt.
Bron: CNV en Ondernemenmetpersoneel.
Wettelijke vakantiedagen lopen wel door tijdens ziekte. Houd in je administratie de drie categorieën (ATV, vakantiedagen, ziekte-uren) dus apart bij.
Wat als een werknemer ziek is op een geplande ATV-dag?
In de meeste cao's krijgt de werknemer die geplande ATV-dag niet terug. Hij wordt namelijk ziek gemeld op een dag die hij sowieso niet zou werken, dus de werkgever heeft geen extra loonkosten. Sommige cao's regelen dit anders. In de CAO-Afbouw bijvoorbeeld kan de werknemer onder bepaalde voorwaarden geen ATV-dag opbouwen tijdens een hele ziekte-periode.
Vervallen ATV-dagen aan het einde van het jaar?
In de meeste cao's vervallen niet-opgenomen ATV-dagen op 31 december. De werkgever hoeft het saldo niet uit te betalen, tenzij de cao iets anders zegt.
In sommige cao's geldt een uitzondering. Cao Cumela bepaalt dat niet-opgenomen ATV-dagen uiterlijk op 1 april van het volgende jaar moeten worden uitbetaald tegen 130% van het loon, anders vervallen ze alsnog op die datum. Bron: Cumela.
Communiceer aan werknemers ruim voor het einde van het jaar dat ze hun saldo moeten opnemen. In een geautomatiseerde verlofregistratie krijgen werknemers en leidinggevenden automatisch waarschuwingen.
Mag je ATV-dagen uitbetalen?
Ja, mits dit in de cao of arbeidsovereenkomst is geregeld. Anders dan bij wettelijke vakantiedagen mag ATV in geld worden uitbetaald.
Drie veelvoorkomende vormen:
- Maandelijkse toeslag: een vast percentage bovenop het uurloon, vaak in uitzend-cao's via ABU/NBBU.
- Eindejaarsuitbetaling: opgespaarde ATV wordt aan het einde van het jaar uitbetaald.
- Cao-toeslag bij uitbetaling: in cao Cumela 130%, in andere sectoren soms tegen het reguliere uurloon.
Uitbetaalde ATV wordt belast als regulier loon, met loonheffing en sociale premies.
Wat gebeurt er met ATV bij einde dienstverband?
Bij ontslag of vrijwillig vertrek is een werkgever niet verplicht om niet-opgenomen ATV uit te betalen. Het saldo vervalt op de laatste werkdag, tenzij de cao iets anders zegt.
ATV in de praktijk: cao's en sectoren
Cumela (groen, grond, infra)
In cao Cumela worden niet-opgenomen ATV-dagen uitbetaald tegen 130% van het loon, uiterlijk op 1 april van het volgende jaar. Werknemer en werkgever kunnen ook afspreken om ATV maandelijks uit te laten betalen tegen 130%. Tijdens een ATV-dag heeft de werknemer recht op 100% loon, ook bij geplande nood-werkzaamheden.
Metaal en Techniek
In de cao Metaal en Techniek is ATV een vast onderdeel. Werknemers met fulltime contract bouwen een vast aantal dagen per jaar op, vaak rond 13 dagen. Het exacte aantal hangt af van leeftijd en functiecategorie.
Bouw
In de bouwsector geldt het Tijdspaarfonds Bouw & Infra als alternatieve constructie voor verlofopbouw. ATV in de strikte zin komt minder voor, maar vakantiedagen en spaarverlof spelen vergelijkbare rollen.
CAO-Afbouw
In CAO-Afbouw bouwen werknemers 10 roostervrije ATV-dagen per jaar op, oftewel 1 dag per 5 weken. Voor de sector natuursteen geldt 6 dagen per jaar. Niet-opgenomen dagen kunnen worden uitbetaald of meegenomen, tenzij anders afgesproken.
Uitzendkrachten (ABU/NBBU)
Uitzendkrachten kunnen recht hebben op ATV via de inlenersbeloning. Werkt de uitzendkracht bij een inlener met cao-ATV, dan krijgt hij dezelfde rechten als vaste medewerkers van die inlener.
ATV registreren in je administratie
Voor een correcte ATV-administratie heb je per werknemer drie data-stromen die op elkaar moeten kloppen: cao-ATV-norm, daadwerkelijk gewerkte uren, en opgenomen ATV-uren. Vooral wanneer je tegelijk ADV, ATV en vakantiedagen bijhoudt, is een handmatig systeem foutgevoelig.
In urenregistratie en verlofregistratie software wordt ATV automatisch opgebouwd op basis van de cao-regel die je instelt. Werknemers zien hun saldo via de app. Jij krijgt waarschuwingen bij dreigende vervaldata. Voor cao's met uitbetalingsregels (zoals Cumela 130%) wordt het juiste percentage automatisch berekend bij export naar je salarispakket.
Klaar om ATV correct te administreren?
ATV-administratie zit vol details: cao-norm, opbouw, opname-regel, ziekte-uitzondering, vervaltermijn, einde dienstverband, en in sommige sectoren ook uitbetalingstoeslagen tot 130%. Eén verkeerd geboekt saldo betekent een loonstrook fout of een werknemer einde-jaar onverwacht zonder vrije dagen.
- Eenvoudige personeelsplanning
- Overzichtelijke urenregistratie
- Makkelijke verlofregistratie
