.png?width=725&name=SHIFTBASE%20NL%20(33).png)
Een cao is een schriftelijke overeenkomst tussen werkgevers en vakbonden waarin de arbeidsvoorwaarden voor een hele sector of bedrijf zijn vastgelegd. Cao staat voor collectieve arbeidsovereenkomst. Voor jou als werkgever bepaalt de cao een groot deel van de regels waar je je aan moet houden: van loon en werktijden tot toeslagen en verlof. In dit artikel lees je wat een cao precies is, welke soorten er zijn, hoe je weet welke voor jou geldt en wat de afspraken in de praktijk voor je betekenen.
Wat is een CAO?
Een cao is een schriftelijke overeenkomst waarin werkgevers en vakbonden samen de arbeidsvoorwaarden vastleggen voor een groep werknemers. De afkorting staat voor collectieve arbeidsovereenkomst. In plaats van dat elke werknemer apart over zijn voorwaarden onderhandelt, maken werkgevers- en werknemersorganisaties collectieve afspraken die voor iedereen in de sector of het bedrijf gelden.
In een cao staan afspraken over onder andere:
- Loon en loonsverhogingen
- Werktijden en overwerk
- Toeslagen, zoals ploegentoeslag en onregelmatigheidstoeslag
- Vakantiedagen en verlof
- Pensioen en scholing
- Opzegtermijnen en regels rond ontslag
De afspraken in een cao zijn vaak gunstiger dan het wettelijk minimum. Zo kan het loon in een cao hoger liggen dan het wettelijk minimumloon, of het aantal vakantiedagen boven het wettelijke aantal uitkomen.
Welke soorten cao's zijn er?
Er zijn twee hoofdsoorten, plus een belangrijke variant:
| Soort | Geldt voor | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Bedrijfstak-cao | Een hele sector of branche | Horeca, bouw, zorg |
| Ondernemings-cao | Eén specifiek bedrijf | Een grote werkgever met een eigen cao |
| Algemeen verbindend verklaarde cao | Alle bedrijven in de sector, ook niet-leden | De horeca-cao |
Een bedrijfstak-cao geldt voor een hele branche, terwijl een ondernemings-cao tussen één werkgever en de vakbonden wordt gesloten. Wordt een cao door het ministerie algemeen verbindend verklaard (avv), dan moet elke werkgever in die sector zich eraan houden, ook als je geen lid bent van de werkgeversorganisatie die hem heeft afgesloten.
Hoe weet je welke cao voor jouw bedrijf geldt?
Of er een cao geldt, hangt af van je sector en of die cao algemeen verbindend is verklaard. Je komt erachter via een paar wegen:
- Check of je branche een algemeen verbindend verklaarde cao heeft (veel sectoren zoals horeca, bouw en zorg hebben die).
- Kijk of je bent aangesloten bij een werkgeversorganisatie die een cao heeft afgesloten.
- Raadpleeg het cao-register van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, waar alle aangemelde cao's staan.
Geldt er geen cao voor jouw bedrijf, dan maak je zelf afspraken met je werknemers in de individuele arbeidsovereenkomst, binnen de grenzen van de arbeidswetgeving.
Wat betekent een cao voor jou als werkgever?
Geldt er een cao, dan ben je verplicht die na te leven. Dat heeft directe gevolgen voor je dagelijkse praktijk:
- Loon: je moet minimaal het cao-loon betalen dat bij de functie hoort, ook als dat hoger is dan het wettelijk minimumloon.
- Toeslagen en overwerk: de cao bepaalt vaak welke toeslagen gelden voor avond-, nacht- en weekendwerk, en hoe je overwerk vergoedt.
- Werktijden en roosters: de cao kan regels stellen aan diensten, rusttijden en de manier waarop je roostert.
- Verlof: naast de wettelijke vakantiedagen kan de cao bovenwettelijke dagen en bijzonder verlof regelen.
Een individuele arbeidsovereenkomst mag niet nadelig afwijken van de cao. Afspraken die slechter zijn voor de werknemer dan de cao voorschrijft, zijn ongeldig. Gunstiger afwijken mag wel, bijvoorbeeld een hoger loon of meer vakantiedagen.
Houd je je niet aan de cao, dan loop je risico. Betaal je een werknemer bijvoorbeeld een jaar lang te weinig volgens de cao, dan kan hij dat met terugwerkende kracht alsnog opeisen. Het loont dus om bij elke nieuwe arbeidsovereenkomst te weten welke cao-afspraken gelden.
Verschil tussen een cao en een arbeidsovereenkomst
Een cao en een arbeidsovereenkomst worden vaak verward, maar ze werken op verschillende niveaus:
- Een cao is een collectieve afspraak voor een hele sector of een heel bedrijf, gesloten tussen werkgevers(organisaties) en vakbonden.
- Een arbeidsovereenkomst is het individuele contract tussen jou en één werknemer.
De cao werkt door in de individuele arbeidsovereenkomst: geldt er een cao, dan vormen die afspraken de basis, en vul je in het individuele contract alleen aan wat daarbinnen past. Meer over het individuele contract lees je bij arbeidsovereenkomst.
Cao-afspraken correct verwerken in je planning
Een cao bepaalt veel van wat er in je rooster en loonadministratie moet kloppen: toeslagen voor avond- en weekendwerk, rusttijden tussen diensten, overwerkregels en verlofopbouw. Houd je dat handmatig bij, dan is de kans groot dat er een toeslag wordt vergeten of een rusttijd wordt overschreden.
In je Shiftbase-account leg je de regels uit je cao vast in je roosters en urenregistratie, zodat toeslagen en werktijden automatisch goed worden berekend. Zo houd je je aan de cao zonder bij elke dienst handmatig te hoeven nadenken welke afspraak geldt.
Met Shiftbase:
- Verwerk cao-toeslagen en werktijdregels automatisch in je roosters en urenregistratie
- Houd grip op rusttijden, overwerk en verlofopbouw volgens de geldende afspraken
- Eenvoudige personeelsplanning
- Overzichtelijke urenregistratie
- Makkelijke verlofregistratie
