Beëindiging arbeidsovereenkomst
Beëindiging van een arbeidsovereenkomst is het einde van het dienstverband: van rechtswege, door opzegging, met een vaststellingsovereenkomst, door ontbinding bij de kantonrechter of door het overlijden van de werknemer.
Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:
Een arbeidsovereenkomst eindigt doordat een tijdelijk contract afloopt, iemand opzegt, werkgever en werknemer het samen afspreken, het UWV of de kantonrechter eraan te pas komt of de werknemer overlijdt. Welke route je neemt, hangt af van drie dingen: het soort contract, wie het einde wil en waarom. De route bepaalt daarna de opzegtermijn, of je een transitievergoeding betaalt en hoe zeker de einddatum is.
Wat is beëindiging van een arbeidsovereenkomst?
Beëindiging van een arbeidsovereenkomst is elk einde van het dienstverband tussen werkgever en werknemer. Het Burgerlijk Wetboek (boek 7, titel 10) kent daarvoor een vast aantal routes: het contract eindigt van rechtswege, een van beide partijen zegt op, werkgever en werknemer sluiten een schriftelijke beëindigingsovereenkomst, de kantonrechter ontbindt het contract of de werknemer overlijdt.
Voor een contract voor onbepaalde tijd is altijd een opzegging of een andere route nodig, want dat contract eindigt nooit vanzelf (art. 7:667 lid 6 BW). En als werkgever kun je niet zomaar opzeggen. Zonder schriftelijke instemming van de werknemer mag dat alleen met toestemming van het UWV, in de proeftijd, om een dringende reden of na de AOW-leeftijd (art. 7:671 lid 1 BW).
De routes naast elkaar
Route | Wie neemt het initiatief | Wat de wet vraagt | Transitievergoeding |
|---|---|---|---|
Einde van rechtswege | Het tijdelijk contract loopt af | Aanzegging uiterlijk een maand vooraf bij contracten van zes maanden of langer (7:668) | Ja, als jij niet verlengt |
Opzegging door de werknemer | Werknemer | Opzegtermijn van een maand, tenzij schriftelijk anders afgesproken (7:672) | Nee, behalve bij ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever |
Opzegging met instemming | Werkgever | Schriftelijke instemming, 14 dagen bedenktijd (7:671) | Ja |
Vaststellingsovereenkomst | Beide | Schriftelijk, 14 dagen bedenktijd (7:670b) | Geen wettelijke, wel wat je afspreekt |
Opzegging na UWV-toestemming | Werkgever | Bedrijfseconomische reden of twee jaar ziekte (7:671a) | Ja |
Ontbinding door de kantonrechter | Werkgever (of werknemer) | Redelijke grond en een onderbouwd dossier (7:671b) | Ja, behalve bij ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer |
Ontslag op staande voet | Werkgever of werknemer | Dringende reden, onverwijld gegeven (7:677) | Meestal niet |
Opzegging in de proeftijd | Beide | Met onmiddellijke ingang, reden op verzoek schriftelijk (7:676) | Ja, naar rato |
AOW-leeftijd of pensioenleeftijd | Werkgever of het contract | Opzegging zonder UWV of een pensioenontslagbeding (7:669 lid 4) | Nee |
Overlijden van de werknemer | Niemand | Het contract eindigt vanzelf (7:674) | Nee, wel een overlijdensuitkering |
De kolom met de transitievergoeding volgt artikel 7:673 BW. Hoe je het bedrag uitrekent, staat in het lemma over de transitievergoeding.
Als een tijdelijk contract afloopt
Een contract voor bepaalde tijd eindigt van rechtswege op de einddatum, zonder opzegging (art. 7:667 lid 1 BW). Duurde het contract zes maanden of langer, dan laat je de werknemer uiterlijk een maand voor die datum schriftelijk weten of je verlengt. Vergeet je die aanzegging, dan betaal je een maandloon. Ben je te laat, dan betaal je naar rato (art. 7:668 lid 3 BW). Laat je de medewerker na de einddatum gewoon doorwerken zonder aanzegging, dan loopt het contract op dezelfde voorwaarden door voor dezelfde duur, met een maximum van een jaar (lid 4).
Tussentijds opzeggen kan bij een tijdelijk contract alleen als jullie dat recht voor beide partijen schriftelijk hebben afgesproken (art. 7:667 lid 3 BW). Zonder dat beding blijft er alleen een vaststellingsovereenkomst, ontslag op staande voet of ontbinding door de kantonrechter over. De regels rond verlengen, de keten van contracten en de aanzegging staan bij arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd.
Een contract kan ook eindigen door een ontbindende voorwaarde: een afspraak dat het dienstverband stopt als iets gebeurt, bijvoorbeeld de terugkeer van de zieke collega die de medewerker vervangt.
Opzeggen: wie zegt op en welke termijn geldt
Een werknemer die zelf ontslag neemt, heeft geen toestemming van jou nodig. Hij houdt een opzegtermijn van een maand aan, tenzij het contract schriftelijk een langere termijn noemt. Die mag hoogstens zes maanden zijn. Jouw termijn is dan minstens het dubbele (art. 7:672 lid 4 en 8 BW). Opzeggen gebeurt tegen het einde van de maand, tenzij in het contract of de cao een andere dag staat (lid 1).
Zeg jij op, dan hangt de termijn af van hoe lang de arbeidsovereenkomst heeft geduurd op de dag van opzegging: een maand bij minder dan vijf jaar, twee maanden vanaf vijf jaar, drie maanden vanaf tien jaar en vier maanden vanaf vijftien jaar (art. 7:672 lid 2 BW). Een cao mag die termijnen verkorten, een contract alleen verlengen.
Opzeggen met instemming is de route waarin jij opzegt en de werknemer schriftelijk akkoord gaat. Hij mag die instemming binnen veertien dagen zonder reden herroepen. Wijs je hem niet binnen twee werkdagen schriftelijk op dat recht, dan wordt de bedenktijd drie weken (art. 7:671 lid 2 en 3 BW).
Wie te vroeg opzegt, door de termijn te kort te nemen, betaalt de andere partij het loon over de dagen die het contract nog had moeten lopen (art. 7:672 lid 11 BW). Dat geldt voor jou en voor de werknemer.
Ontslag via het UWV: bedrijfseconomisch of langdurig ziek
Voor twee redenen vraag je toestemming aan het UWV: arbeidsplaatsen die vervallen om bedrijfseconomische redenen en een medewerker die na twee jaar ziekte niet terugkeert in zijn werk (art. 7:669 lid 3 onder a en b en art. 7:671a BW). Een reorganisatie, minder omzet of een vestiging die sluit, gaat dus naar het UWV en niet naar de kantonrechter. De kantonrechter komt pas in beeld als het UWV de toestemming weigert of bij een tijdelijk contract zonder opzegbeding (art. 7:671b lid 1 BW).
Bij het vervallen van vaste arbeidsplaatsen stop je eerst met de flexibele krachten op die plaatsen: tijdelijke contracten, oproepkrachten, ingeleend personeel en medewerkers die de AOW-leeftijd hebben bereikt (art. 7:671a lid 5 BW). Wie daarna vertrekt, bepaal je met het afspiegelingsbeginsel. Krijg je toestemming, dan is die vier weken geldig en zeg je schriftelijk op, met de reden erbij (lid 6). De tijd die de procedure duurde, gaat van de opzegtermijn af, maar er blijft altijd minstens een maand over (art. 7:672 lid 6 BW).
Bij ziekte vraagt het UWV of de twee jaar re-integratie goed zijn verlopen. Hoe dat werkt, staat bij langdurig ziek.
Ontbinding door de kantonrechter
Voor alle andere redenen ga je naar de kantonrechter: disfunctioneren, verwijtbaar gedrag, frequent ziekteverzuim, een verstoorde arbeidsverhouding of een combinatie daarvan (art. 7:669 lid 3 onder c tot en met i BW). De rechter ontbindt alleen als de grond voldragen is en herplaatsing in een andere functie niet mogelijk is of niet in de rede ligt (art. 7:669 lid 1 BW). Bij disfunctioneren moet je laten zien dat de medewerker tijdig is gewaarschuwd en een eerlijke kans kreeg om te verbeteren. Daar draait de dossieropbouw om.
Een ontbindingsverzoek wordt in principe binnen acht weken behandeld (Rijksoverheid). De rechter laat het contract eindigen op de datum waarop een gewone opzegging zou zijn afgelopen, met de procedureduur eraf en minstens een maand over (art. 7:671b lid 9 onder a BW). Ontbindt hij op een combinatie van gronden, dan kan hij er tot de helft van de transitievergoeding bovenop leggen (lid 8). Een billijke vergoeding kent hij alleen toe als de ontbinding het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van jou als werkgever (lid 9 onder c).
Geldt er een opzegverbod, dan ontbindt de rechter in beginsel niet. De bekendste zijn ziekte in de eerste twee jaar, zwangerschap tot zes weken na het bevallingsverlof en lidmaatschap van de ondernemingsraad (art. 7:670 BW). Heeft het verzoek niets met de ziekte of zwangerschap te maken, dan kan de rechter toch ontbinden (art. 7:671b lid 6 BW). Zeg je op in strijd met een opzegverbod of zonder de vereiste instemming of toestemming, dan kan de werknemer de opzegging laten vernietigen of een billijke vergoeding vragen (art. 7:681 BW).
Ontslag in onderling overleg
Wil je zonder UWV of rechter uit elkaar, dan sluit je een vaststellingsovereenkomst, ook wel beëindigingsovereenkomst of ontslag met wederzijds goedvinden. Jullie leggen schriftelijk vast dat het contract eindigt, op welke datum en tegen welke vergoeding. De werknemer kan zo'n overeenkomst binnen veertien dagen ontbinden, drie weken als de overeenkomst hem niet op dat recht wijst (art. 7:670b BW). Er is geen UWV-toestemming of rechter nodig en er gelden geen opzegverboden.
Een wettelijke transitievergoeding hoort niet bij deze route, maar meestal spreek je een bedrag af. Hoe de transitievergoeding, de afgesproken vergoeding en de billijke vergoeding zich tot elkaar verhouden, lees je bij ontslagvergoeding.
Direct einde: ontslag op staande voet en de proeftijd
Twee routes beëindigen het contract op de dag zelf. Ontslag op staande voet vraagt een dringende reden, zoals diefstal of geweld, die je onverwijld geeft en meteen aan de werknemer meedeelt (art. 7:677 lid 1 BW). Er is geen opzegtermijn en geen toestemming nodig. Was er geen dringende reden, dan kan de werknemer de opzegging laten vernietigen of een billijke vergoeding vragen (art. 7:681 BW). De werknemer heeft geen recht op WW als hem het ontslag te verwijten valt (Rijksoverheid).
In de proeftijd mogen jij en de werknemer allebei met onmiddellijke ingang opzeggen (art. 7:676 lid 1 BW). Vraagt de werknemer waarom, dan geef je de reden schriftelijk. Een proeftijd is hoogstens twee maanden en mag niet in een contract van zes maanden of korter (art. 7:652 BW). Opzegverboden zoals ziekte gelden in de proeftijd niet (art. 7:670a lid 2 BW). Ook na een proeftijdontslag betaal je een transitievergoeding, al is het bedrag na een paar weken klein.
Bedrijf stoppen met personeel
Stop je met je bedrijf, dan eindigen de arbeidsovereenkomsten niet vanzelf. De beëindiging van de werkzaamheden van de onderneming is een bedrijfseconomische reden, dus je vraagt toestemming aan het UWV (art. 7:669 lid 3 onder a BW). De opzegverboden bij ziekte, militaire dienst en ondernemingsraadlidmaatschap gelden dan niet. Een medewerker met zwangerschaps- of bevallingsverlof kun je ook bij bedrijfsbeëindiging niet ontslaan zolang dat verlof loopt (art. 7:670a lid 2 onder d BW). De transitievergoeding betaal je wel.
Ontslag je binnen drie maanden twintig of meer medewerkers, dan is het collectief ontslag: je meldt het vooraf bij het UWV en de vakbonden (Rijksoverheid). Bij een faillissement zegt de curator de contracten op, met de afgesproken of wettelijke termijn maar nooit langer dan zes weken (art. 40 Faillissementswet). Of je dan nog een transitievergoeding verschuldigd bent, staat in het lemma over de transitievergoeding.
Bij de AOW-leeftijd en bij overlijden
Een contract eindigt niet automatisch op de AOW-leeftijd, tenzij er een pensioenontslagbeding in staat. Zonder beding mag je opzeggen in verband met of na het bereiken van de AOW-leeftijd, zonder UWV en zonder instemming (art. 7:669 lid 4 en 7:671 lid 1 onder g BW). De opzegtermijn is dan een maand (art. 7:672 lid 3 BW) en een transitievergoeding is niet verschuldigd (art. 7:673 lid 7 onder b BW). Wie na de AOW-leeftijd doorwerkt, valt onder eigen regels: zie doorwerken na pensioen.
Overlijdt een werknemer, dan eindigt de arbeidsovereenkomst op dat moment (art. 7:674 lid 1 BW). Je betaalt de nabestaanden het loon over de periode vanaf de dag na het overlijden tot en met een maand daarna. Dat is de partner, of als die er niet is de minderjarige kinderen (lid 2 en 3). Een uitkering uit de Ziektewet of WIA mag je daarop in mindering brengen (lid 4).
De laatste weken: rooster, verlof en eindafrekening
Bij elke route komt er een laatste werkdag. Tot die dag staat de medewerker op het rooster. Opgebouwde vakantie-uren die hij niet meer opneemt, betaal je uit (art. 7:641 lid 1 BW). Je geeft hem ook een verklaring mee over hoeveel vakantie hij nog tegoed had (lid 2). Wat je verder afhandelt, van inleveren tot getuigschrift, staat bij einde dienstverband.
Shiftbase maakt de eindafrekening niet zelf. Het contract en de einddatum leg je vast in de personeelsadministratie van de medewerker. De gewerkte uren tot de laatste dag gaan met toeslagen en opgenomen verlof als export naar je salarispakket. Dat pakket maakt de eindafrekening en de laatste loonstrook.
Veelgestelde vragen
Als werkgever beëindig je een arbeidsovereenkomst door een tijdelijk contract niet te verlengen, door op te zeggen met schriftelijke instemming van de werknemer, met een vaststellingsovereenkomst, met toestemming van het UWV bij bedrijfseconomische redenen of twee jaar ziekte, of via ontbinding door de kantonrechter bij bijvoorbeeld disfunctioneren. Ontslag op staande voet, opzegging in de proeftijd en opzegging na de AOW-leeftijd kunnen zonder toestemming. Zonder een van die routes kan een werkgever niet opzeggen (art. 7:671 lid 1 BW).
Een vaststellingsovereenkomst en een beëindigingsovereenkomst zijn hetzelfde: een schriftelijke afspraak tussen werkgever en werknemer dat de arbeidsovereenkomst eindigt, met datum en voorwaarden. De wet noemt het een overeenkomst gericht op beëindiging (art. 7:670b BW) en geeft de werknemer veertien dagen bedenktijd. Wat erin hoort, staat bij vaststellingsovereenkomst.
Een werknemer kan zijn ontslagbrief alleen eenzijdig intrekken als de intrekking jou eerder of tegelijk met de opzegging bereikt (art. 3:37 lid 5 BW). Heb je de opzegging al ontvangen, dan geldt die en kan hij haar alleen terugdraaien als jij daarmee instemt. Spreek dat dan schriftelijk af, zodat duidelijk is dat het contract gewoon doorloopt.
In een ontslagbrief zet je als werkgever de datum van opzegging, de einddatum na de opzegtermijn en de route: de toestemming van het UWV met de reden van opzegging, de instemming van de werknemer of de dringende reden. Na UWV-toestemming is een schriftelijke opzegging met reden verplicht (art. 7:671a lid 6 BW). Bij opzegging met instemming wijs je de werknemer binnen twee werkdagen schriftelijk op zijn bedenktijd van veertien dagen (art. 7:671 lid 3 BW).
De wettelijke opzegtermijn voor de werknemer is in 2026 een maand. Voor de werkgever is die een maand bij een dienstverband korter dan vijf jaar, twee maanden vanaf vijf jaar, drie maanden vanaf tien jaar en vier maanden vanaf vijftien jaar (art. 7:672 lid 2 en 4 BW). Een contract of cao kan andere termijnen noemen, binnen de grenzen van hetzelfde artikel.
Een werknemer heeft recht op een transitievergoeding als de arbeidsovereenkomst op initiatief van de werkgever eindigt, ook bij een tijdelijk contract dat je niet verlengt (art. 7:673 lid 1 BW). Bij eigen ontslag en bij ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer is er geen recht op. Bij een vaststellingsovereenkomst geldt wat jullie afspreken. Wat de vergoedingen naast elkaar betekenen, lees je bij ontslagvergoeding.
Een arbeidsovereenkomst beëindigen tijdens ziekte kan meestal niet, omdat je de eerste twee jaar ziekte niet mag opzeggen (art. 7:670 lid 1 BW). Een tijdelijk contract eindigt wel gewoon op de einddatum. Een vaststellingsovereenkomst kan als de werknemer instemt. Na twee jaar ziekte vraag je toestemming aan het UWV. De kantonrechter ontbindt alleen als het verzoek niets met de ziekte te maken heeft (art. 7:671b lid 6 BW).
Gerelateerde begrippen
Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.
Alle begrippen bekijken
- ArbeidsvoorwaardengesprekEen arbeidsvoorwaardengesprek is het gesprek na de sollicitatie waarin werkgever en kandidaat het salaris, de uren en de overige arbeidsvoorwaarden afspreken.
- CafetariaregelingEen cafetariaregeling laat medewerkers een deel van hun brutoloon inruilen voor een vergoeding die fiscaal gunstiger is, zoals reiskosten of een fiets.
- JaarsalarisHet jaarsalaris is het brutoloon over een heel jaar: twaalf maandsalarissen met minimaal 8% vakantiegeld, plus een vaste 13e maand als die is afgesproken.
- MinimumloonHet minimumloon is het laagste brutoloon per uur dat je een werknemer mag betalen. Vanaf 1 januari 2027 is dat € 15,29 voor wie 21 jaar of ouder is.
- PersoneelsdossierWat er in een personeelsdossier hoort, wat er niet in mag, hoe lang je elk stuk bewaart en wie het mag inzien. Met de termijnen van de AP.
- SchijnzelfstandigheidSchijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zzp'er werkt terwijl het in de praktijk loondienst is. Als opdrachtgever betaal je dan alsnog de loonheffingen.
- Stilzwijgende verlengingWerkt een medewerker na de einddatum door, dan loopt het tijdelijk contract stilzwijgend door. Hoe lang, op welke voorwaarden en wat het met de ketenregeling doet.
- TransitievergoedingDe transitievergoeding is het wettelijke bedrag dat je als werkgever betaalt als jij een arbeidsovereenkomst laat eindigen: een derde maandloon voor elk jaar dat de medewerker in dienst was, vanaf de eerste werkdag.
- VaststellingsovereenkomstEen vaststellingsovereenkomst is een schriftelijke afspraak waarmee werkgever en werknemer een arbeidsovereenkomst samen beëindigen, met de einddatum, de vergoeding en de eindafrekening erin vastgelegd.
- Wet DBADe Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) regelt sinds 2016 dat opdrachtgever en zzp'er samen beoordelen of een opdracht eigenlijk loondienst is.
- Wet loontransparantieDe Wet loontransparantie is het Nederlandse wetsvoorstel dat de Europese richtlijn 2023/970 invoert: werkgevers moeten open zijn over salarissen en loonverschillen tussen mannen en vrouwen kunnen uitleggen.
- Wet verbetering poortwachterDe Wet verbetering poortwachter legt vast wat werkgever en zieke werknemer in twee jaar ziekte moeten doen. Het schema per week en wat het UWV toetst.
Geen begrippen gevonden voor je zoekopdracht.
Help Center
Antwoorden, handleidingen en oplossingen voor problemen, allemaal op één plek. Alles wat je nodig hebt om meer uit Shiftbase te halen.
Contact
Heb je een vraag of loop je vast? Ons supportteam helpt je via chat, mail of telefoon, en snel ook.
Demo
Zie Shiftbase in actie in een persoonlijke demo, vrijblijvend en toegespitst op hoe jouw team roostert, uren registreert en verlof regelt.