Arbeidsongeschiktheid

Arbeidsongeschiktheid betekent dat een werknemer door ziekte of beperking niet meer (volledig) zijn eigen werk kan doen. Als werkgever ben je verplicht 104 weken (2 jaar) minimaal 70% van het loon door te betalen en samen met de werknemer aan re-integratie te werken volgens de Wet verbetering Poortwachter. De WIA-aanvraag volgt uiterlijk in week 93, de uitkering gaat in na 104 weken. Bij minder dan 35% arbeidsongeschiktheid valt de werknemer terug op eigen werkgever, WW of bijstand. Bij 35% of meer komt hij in de WGA of IVA.

Wat is arbeidsongeschiktheid?

Arbeidsongeschiktheid is de situatie waarin een werknemer door ziekte, gebrek of handicap geheel of gedeeltelijk niet in staat is zijn werk te verrichten. Het UWV beoordeelt na 104 weken ziekte de mate van arbeidsongeschiktheid op basis van het verschil tussen het oude loon (maatmanloon) en wat de werknemer nu nog kan verdienen. Bij een verlies van verdienvermogen van 35% of meer ontstaat recht op een WIA-uitkering. Daaronder valt de werknemer terug op de werkgever, WW of bijstand.

Arbeidsongeschiktheid kan gedeeltelijk (35-80%), volledig maar tijdelijk (80-100% met kans op herstel) of volledig en duurzaam (80-100% zonder uitzicht op herstel) zijn. Per categorie geldt een andere regeling: WGA voor de eerste twee, IVA voor volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid.

De 2 jaar loondoorbetaling: jouw verplichting als werkgever

Vanaf de eerste ziektedag ben je als werkgever verplicht het loon door te betalen, maximaal 104 weken (2 jaar). Dit volgt uit artikel 7:629 BW en de Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte (Wulbz).

Eerste jaar: minimaal 70% loon, vaak 100% via cao

Wettelijk minimum is 70% van het laatstverdiende loon (gemaximeerd op het maximumdagloon). In de meeste cao's staat dat je het eerste jaar 100% doorbetaalt. Controleer je cao voor de exacte regel.

Tweede jaar: minimaal 70% loon

In het tweede ziektejaar is het wettelijk minimum opnieuw 70%. Veel cao's schrijven 70-90% voor in het tweede jaar. De werknemer kan tijdens dit tweede jaar al gedeeltelijk passend werk doen. Doet hij dat bij jou, dan blijft 70% van zijn hele loon de wettelijke ondergrens, ook over de uren die hij werkt. Alleen wat hij verdient met ander werk in de uren waarin hij anders zijn eigen werk had gedaan, bijvoorbeeld bij een andere werkgever, gaat van de loondoorbetaling af (artikel 7:629 lid 5 BW).

Maximumdagloon en cao-aanvulling

De loondoorbetaling is gemaximeerd op 70% van het maximumdagloon van het UWV. Dat bedrag past het UWV op 1 januari en 1 juli aan. Verdient een werknemer meer dan het maximumdagloon, dan is 70% dus niet 70% van het werkelijke loon. Cao's kunnen aanvulling tot 100% voorschrijven.

Wet verbetering poortwachter: het tijdpad in het kort

De Wet verbetering poortwachter legt vast welke stappen werkgever en werknemer in twee jaar ziekte zetten. De ziekmelding bij de arbodienst gaat in week 1, de probleemanalyse in week 6 en het plan van aanpak uiterlijk in week 8. Daarna volgen evaluaties minstens elke zes weken, de melding bij het UWV na 42 weken en de eerstejaarsevaluatie rond week 52.

Het UWV stuurt de werknemer uiterlijk in week 89 een brief over de WIA-aanvraag (artikel 64 lid 2 WIA). Jij stelt uiterlijk in week 91 het re-integratieverslag op (artikel 25 lid 3 WIA) en de werknemer vraagt de WIA-uitkering met dat verslag uiterlijk in week 93 aan (artikel 64 lid 3 WIA). Het UWV toetst dan of er genoeg aan re-integratie is gedaan. Onvoldoende inspanningen leiden tot een loonsanctie.

WIA: wat krijgt mijn werknemer na 2 jaar?

Vanaf week 104 stopt jouw loondoorbetaling (mits geen loonsanctie). De werknemer ontvangt een uitkering op basis van zijn arbeidsongeschiktheidspercentage.

Drempel: minimaal 35% arbeidsongeschikt

UWV bepaalt het arbeidsongeschiktheidspercentage door het oude loon (maatmanloon) te vergelijken met wat de werknemer nu nog kan verdienen in passend werk (resterend verdienvermogen).

• Minder dan 35% arbeidsongeschikt: geen WIA-uitkering. Werknemer blijft bij jou in dienst (mits passend werk beschikbaar) of komt in WW

• 35-80% arbeidsongeschikt: WGA

• 80-100% arbeidsongeschikt, niet duurzaam: WGA

• 80-100% arbeidsongeschikt, duurzaam: IVA

WGA voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten

De Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA) verloopt in fases:

1. Loongerelateerde uitkering (LGU): 3 tot 24 maanden afhankelijk van arbeidsverleden. Eerste 2 maanden 75% van laatstverdiende loon, daarna 70%

2. Loonaanvullingsuitkering: als de werknemer minimaal 50% van zijn resterend verdienvermogen benut, blijft hij 70% ontvangen

3. Vervolguitkering: als hij minder dan 50% benut, valt hij terug op een lagere uitkering gekoppeld aan het minimumloon

WGA-uitkering is gemaximeerd op het maximumdagloon UWV. Werknemer heeft re-integratieverplichtingen.

IVA voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten

De Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA) is voor werknemers die volledig én duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Voorwaarden: 80-100% arbeidsongeschikt + geen of nauwelijks kans op herstel.

• Uitkering: 75% van WIA-maandloon zonder afbouw

• Loopt door tot AOW-leeftijd

• Geen re-integratieverplichtingen

• Bijverdienen mag, het UWV verrekent een deel van het inkomen met de uitkering

Loonsanctie: het risico van onvoldoende re-integratie

Als UWV bij de poortwachterstoets oordeelt dat je als werkgever onvoldoende hebt gedaan aan re-integratie, kan UWV je verplichten maximaal 1 jaar extra loon door te betalen. Dit heet een loonsanctie.

Veelvoorkomende redenen voor een loonsanctie:

• Te late probleemanalyse of plan van aanpak

• Spoor 2 niet of te laat ingezet

• Geen documentatie van inspanningen

• Onterecht doorbetaald in plaats van de werknemer aangepast werk aan te bieden

• Geen of incomplete eindevaluatie

Een loonsanctie betekent dat je tot een jaar extra loon doorbetaalt. Het is daarom essentieel dat je het Wvp-tijdpad nauwkeurig volgt en alles documenteert.

Eigen risicodrager of premie aan UWV?

Als werkgever heb je twee opties voor de WGA-financiering:

Optie 1: WGA-premie betalen aan UWV

Je betaalt de gedifferentieerde Whk-premie via de Belastingdienst. UWV draagt het risico voor je (ex-)werknemers.

• Voor: geen administratieve last, geen risico bij hoge kosten

• Tegen: weinig invloed op re-integratie van ex-werknemers

Optie 2: Eigen risicodrager (WGA)

Je verzekert het WGA-risico zelf, vaak via een private verzekering. Je betaalt geen Whk-premie maar draagt 10 jaar lang de WGA-uitkering van (ex-)werknemers.

• Voor: lagere kosten bij goed verzuimbeleid, meer regie op re-integratie

• Tegen: hoge financiële last bij meerdere uitkeringen

De keuze hangt af van bedrijfsgrootte, sectorrisico en je verzuimprofiel. Voor MKB onder 25 werknemers is UWV-premie meestal voordeliger; daarboven kan eigen risicodragerschap besparen.

De financiële kosten voor jou als werkgever

Een arbeidsongeschikte werknemer kost meer dan alleen loondoorbetaling. Reken op:

Dit benadrukt waarom een goed verzuimbeleid en tijdige interventie financieel cruciaal zijn.

Spoor 1 en spoor 2 re-integratie

Het re-integratieproces kent twee sporen die parallel kunnen lopen.

Spoor 1: bij eigen werkgever

Eerste prioriteit: terugkeer in eigen functie of aangepast werk binnen jouw bedrijf. Mogelijkheden:

• Werkplekaanpassing (ergonomie, hulpmiddelen)

• Aangepaste taken

• Andere functie binnen het bedrijf

• Andere werktijden of urenreductie

Spoor 2: bij andere werkgever

Als spoor 1 vastloopt, schakel je een re-integratiebureau in voor spoor 2: passend werk bij een andere werkgever. Bij de eerstejaarsevaluatie (week 52) bespreek je in elk geval of spoor 2 nodig is. Te late start van spoor 2 is een veelvoorkomende reden voor een loonsanctie.

• UWV verwacht dat je beide sporen serieus probeert. Een te snelle stop op spoor 1 zonder bewijs is even riskant als een te late start van spoor 2.

Re-integratie ondersteunen in je personeelsadministratie

Voor een correcte verwerking moeten verschillende data-stromen kloppen: ziekteverzuim per medewerker, re-integratieafspraken, plan van aanpak documentatie, evaluatiemomenten, gewerkte uren tijdens re-integratie (vaak gedeeltelijk werk in passend werk), loondoorbetaling-percentage volgens cao.

In een geïntegreerd systeem registreer je ziekteverzuim apart van regulier verlof, koppel je documenten aan het werknemerdossier voor het re-integratieverslag en verwerk je gewerkte uren tijdens re-integratie correct in de loonadministratie. Bij audits of UWV-toetsing heb je alle documentatie centraal beschikbaar. In de verlofregistratie van Shiftbase doe je dat met een eigen verlofsoort voor ziekte.

Klaar om verzuim en re-integratie correct te beheren?

Twee jaar loondoorbetaling bij ziekte is al een grote kostenpost. Eén fout in het Wvp-tijdpad en je riskeert een loonsanctie van tot een jaar extra loon. De sleutel: documenteer alles, op tijd, gestructureerd.

Met Shiftbase:

• Houd ziekteverzuim, gewerkte uren in re-integratie en plan-van-aanpak-momenten apart bij

• Genereer overzichten voor het re-integratieverslag en de poortwachterstoets