Arbeidsongeschiktheid

Arbeidsongeschiktheid betekent dat een werknemer door ziekte of beperking niet meer (volledig) zijn eigen werk kan doen. Als werkgever ben je verplicht 104 weken (2 jaar) minimaal 70% van het loon door te betalen en samen met de werknemer aan re-integratie te werken volgens de Wet verbetering Poortwachter. Pas na 2 jaar kan je werknemer een WIA-uitkering aanvragen bij UWV. Bij minder dan 35% arbeidsongeschiktheid valt de werknemer terug op eigen werkgever, WW of bijstand. Bij 35% of meer komt hij in de WGA of IVA.

Wat is arbeidsongeschiktheid?

Arbeidsongeschiktheid is de situatie waarin een werknemer door ziekte, gebrek of handicap geheel of gedeeltelijk niet in staat is zijn werk te verrichten. Het UWV beoordeelt na 104 weken ziekte de mate van arbeidsongeschiktheid op basis van het verschil tussen het oude loon (maatmanloon) en wat de werknemer nu nog kan verdienen. Bij een verlies van verdienvermogen van 35% of meer ontstaat recht op een WIA-uitkering. Daaronder valt de werknemer terug op de werkgever, WW of bijstand.

Arbeidsongeschiktheid kan gedeeltelijk (35-80%), volledig maar tijdelijk (80-100% met kans op herstel) of volledig en duurzaam (80-100% zonder uitzicht op herstel) zijn. Per categorie geldt een andere regeling: WGA voor de eerste twee, IVA voor volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid.

De 2 jaar loondoorbetaling: jouw verplichting als werkgever

Vanaf de eerste ziektedag ben je als werkgever verplicht het loon door te betalen, maximaal 104 weken (2 jaar). Dit volgt uit artikel 7:629 BW en de Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte (Wulbz).

Eerste jaar: minimaal 70% loon, vaak 100% via cao

Wettelijk minimum is 70% van het laatstverdiende loon (gemaximeerd op het maximumdagloon). In de meeste cao's staat dat je het eerste jaar 100% doorbetaalt. Controleer je cao voor de exacte regel.

Tweede jaar: minimaal 70% loon

In het tweede ziektejaar is het wettelijk minimum opnieuw 70%. Veel cao's schrijven 70-90% voor in het tweede jaar. De werknemer kan tijdens dit tweede jaar al gedeeltelijk werken in passend werk; verdiensten verlagen je doorbetalingsplicht.

Maximumdagloon en cao-aanvulling

De loondoorbetaling is gemaximeerd op 70% van het maximumdagloon UWV (€304,25 in 2026), wat neerkomt op een maximum van €212,98 per werkdag. Voor werknemers met een loon boven €79.409 per jaar betekent dit dat 70% niet 70% van hun werkelijke loon is, maar van het maximumdagloon. Cao's kunnen aanvulling tot 100% voorschrijven.

Wet verbetering Poortwachter: het verplichte tijdpad

De Wet verbetering Poortwachter (Wvp) regelt het re-integratieproces. Werkgever én werknemer moeten zich aan een vastgesteld tijdpad houden. UWV toetst dit later via de poortwachterstoets.

Week 1: ziekmelding en arbodienst

Werknemer meldt zich ziek bij de werkgever. Binnen één week meld je dit bij je arbodienst of bedrijfsarts.

Week 6: probleemanalyse

De bedrijfsarts maakt uiterlijk in week 6 een probleemanalyse. Hierin staat: aard van de klachten, mogelijkheden tot herstel, prognose voor werkhervatting, mogelijkheden voor aangepast werk.

Week 8: plan van aanpak

Werkgever en werknemer maken samen, op basis van de probleemanalyse, een plan van aanpak. Dit is een schriftelijk document met concrete re-integratiestappen en evaluatiemomenten. Beide partijen ondertekenen.

Week 42: ziekmelding bij UWV

Tussen week 42 en 44 meldt de werkgever de ziekte verplicht bij UWV. Dit is geen WIA-aanvraag, alleen een melding voor administratieve doeleinden.

Week 52: eerstejaarsevaluatie (opschudmoment)

Na een jaar evalueren werkgever en werknemer de stand van zaken. Lukt re-integratie in eigen werk niet? Dan moet spoor 2 parallel gestart worden: re-integratie bij een andere werkgever via een re-integratiebureau.

Week 88-93: WIA-aanvraag en re-integratieverslag

Tussen week 88 en 93 dient de werknemer de WIA-aanvraag in bij UWV. Werkgever levert het re-integratieverslag (RIV) mee. Dit RIV bevat:

• Probleemanalyse

• Plan van aanpak en alle bijstellingen

• Evaluatieverslagen

• Documentatie van spoor 1 en spoor 2 inspanningen

• Eindevaluatie

UWV toetst dit RIV: de poortwachterstoets. Onvoldoende inspanningen leiden tot een loonsanctie.

WIA: wat krijgt mijn werknemer na 2 jaar?

Vanaf week 104 stopt jouw loondoorbetaling (mits geen loonsanctie). De werknemer ontvangt een uitkering op basis van zijn arbeidsongeschiktheidspercentage.

Drempel: minimaal 35% arbeidsongeschikt

UWV bepaalt het arbeidsongeschiktheidspercentage door het oude loon (maatmanloon) te vergelijken met wat de werknemer nu nog kan verdienen in passend werk (resterend verdienvermogen).

• Minder dan 35% arbeidsongeschikt: geen WIA-uitkering. Werknemer blijft bij jou in dienst (mits passend werk beschikbaar) of komt in WW

• 35-80% arbeidsongeschikt: WGA

• 80-100% arbeidsongeschikt, niet duurzaam: WGA

• 80-100% arbeidsongeschikt, duurzaam: IVA

WGA voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten

De Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA) verloopt in fases:

1. Loongerelateerde uitkering (LGU): 3 tot 24 maanden afhankelijk van arbeidsverleden. Eerste 2 maanden 75% van laatstverdiende loon, daarna 70%

2. Loonaanvullingsuitkering: als de werknemer minimaal 50% van zijn resterend verdienvermogen benut, blijft hij 70% ontvangen

3. Vervolguitkering: als hij minder dan 50% benut, valt hij terug op een lagere uitkering gekoppeld aan het minimumloon

WGA-uitkering is gemaximeerd op het maximumdagloon UWV. Werknemer heeft re-integratieverplichtingen.

IVA voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten

De Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA) is voor werknemers die volledig én duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Voorwaarden: 80-100% arbeidsongeschikt + geen of nauwelijks kans op herstel.

• Uitkering: 75% van WIA-maandloon zonder afbouw

• Loopt door tot AOW-leeftijd

• Geen re-integratieverplichtingen

• Werknemer mag tot 20% van oude loon bijverdienen zonder consequenties

Loonsanctie: het risico van onvoldoende re-integratie

Als UWV bij de poortwachterstoets oordeelt dat je als werkgever onvoldoende hebt gedaan aan re-integratie, kan UWV je verplichten maximaal 1 jaar extra loon door te betalen. Dit heet een loonsanctie.

Veelvoorkomende redenen voor een loonsanctie:

• Te late probleemanalyse of plan van aanpak

• Spoor 2 niet of te laat ingezet

• Geen documentatie van inspanningen

• Onterecht doorbetaald in plaats van werkneemster aangepast werk aan te bieden

• Geen of incomplete eindevaluatie

Een loonsanctie kost je gemiddeld €40.000 tot €60.000 per geval (een jaar extra loon en premies). Het is daarom essentieel dat je het Wvp-tijdpad nauwkeurig volgt en alles documenteert.

Eigen risicodrager of premie aan UWV?

Als werkgever heb je twee opties voor de WGA-financiering:

Optie 1: WGA-premie betalen aan UWV

Je betaalt de gedifferentieerde Whk-premie via de Belastingdienst. UWV draagt het risico voor je (ex-)werknemers.

• Voor: geen administratieve last, geen risico bij hoge kosten

• Tegen: weinig invloed op re-integratie van ex-werknemers

Optie 2: Eigen risicodrager (WGA)

Je verzekert het WGA-risico zelf, vaak via een private verzekering. Je betaalt geen Whk-premie maar draagt 10 jaar lang de WGA-uitkering van (ex-)werknemers.

• Voor: lagere kosten bij goed verzuimbeleid, meer regie op re-integratie

• Tegen: hoge financiële last bij meerdere uitkeringen

De keuze hangt af van bedrijfsgrootte, sectorrisico en je verzuimprofiel. Voor MKB onder 25 werknemers is UWV-premie meestal voordeliger; daarboven kan eigen risicodragerschap besparen.

De financiële kosten voor jou als werkgever

Een arbeidsongeschikte werknemer kost meer dan alleen loondoorbetaling. Reken op:

Dit benadrukt waarom een goed verzuimbeleid en tijdige interventie financieel cruciaal zijn.

Spoor 1 en spoor 2 re-integratie

Het re-integratieproces kent twee sporen die parallel kunnen lopen.

Spoor 1: bij eigen werkgever

Eerste prioriteit: terugkeer in eigen functie of aangepast werk binnen jouw bedrijf. Mogelijkheden:

• Werkplekaanpassing (ergonomie, hulpmiddelen)

• Aangepaste taken

• Andere functie binnen het bedrijf

• Andere werktijden of urenreductie

Spoor 2: bij andere werkgever

Als spoor 1 vastloopt, schakel je een re-integratiebureau in voor spoor 2: passend werk bij een andere werkgever. Dit moet starten uiterlijk in de eerstejaarsevaluatie (week 52). Te late start van spoor 2 is een veelvoorkomende reden voor loonsanctie.

• UWV verwacht dat je beide sporen serieus probeert. Een te snelle stop op spoor 1 zonder bewijs is even riskant als een te late start van spoor 2.

Re-integratie ondersteunen in je personeelsadministratie

Voor een correcte verwerking moeten verschillende data-stromen kloppen: ziekteverzuim per medewerker, re-integratieafspraken, plan van aanpak documentatie, evaluatiemomenten, gewerkte uren tijdens re-integratie (vaak gedeeltelijk werk in passend werk), loondoorbetaling-percentage volgens cao.

In een geïntegreerd systeem registreer je ziekteverzuim apart van regulier verlof, koppel je documenten aan het werknemerdossier voor het re-integratieverslag en verwerk je gewerkte uren tijdens re-integratie correct in de loonadministratie. Bij audits of UWV-toetsing heb je alle documentatie centraal beschikbaar.

Klaar om verzuim en re-integratie correct te beheren?

Een arbeidsongeschikte werknemer kost je gemiddeld €100.000-250.000 over 2 jaar. Eén fout in het Wvp-tijdpad en je riskeert een loonsanctie van €40.000-60.000 extra. De sleutel: documenteer alles, op tijd, gestructureerd.

Met Shiftbase:

• Houd ziekteverzuim, gewerkte uren in re-integratie en plan-van-aanpak-momenten apart bij

• Genereer overzichten voor het re-integratieverslag en de poortwachterstoets