Nachtdienst

Een nachtdienst is meer dan een uur werk tussen 0.00 en 6.00 uur. De regels uit de Arbeidstijdenwet: aantal, duur, rust en wie geen nachtdienst werkt.

Bijgewerkt op: 22 oktober 2026

Een nachtdienst is een dienst waarin iemand meer dan een uur werkt tussen 00.00 en 06.00 uur. Zo staat het in artikel 1:7 van de Arbeidstijdenwet. Die definitie bepaalt welke regels gelden. Voor een nachtdienst zijn die strenger dan voor een dagdienst: maximaal 10 uur werk en hooguit 36 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen in 16 weken. Na de dienst volgt een langere rust.

In het dagelijks spraakgebruik is de nacht ruimer. Een dienst van 18.00 tot 00.30 uur voelt als nachtwerk, maar valt voor de wet niet onder de nachtdienstregels. Er zit maar een half uur tussen 00.00 en 06.00 uur.

Wanneer is een dienst een nachtdienst?

Tel de uren tussen 00.00 en 06.00 uur. Is dat meer dan een uur, dan is het een nachtdienst. Voor de rust erna en voor het maximum per 16 weken telt daarnaast hoe laat de dienst eindigt: vóór of na 02.00 uur.

Dienst	Uren tussen 0.00 en 6.00	Nachtdienst?	Eindigt na 2.00?
18.00–00.30	0,5	Nee	Nee
17.00–01.30	1,5	Ja	Nee
22.00–06.00	6	Ja	Ja
04.30–13.00	1,5	Ja	Ja
05.30–14.00	0,5	Nee	Nee, geen nachtdienst

Vooral de vroege dienst wordt vaak over het hoofd gezien. Een vulploeg in de supermarkt of een bakker die om half vijf begint, werkt anderhalf uur vóór 06.00 uur en draait dus een nachtdienst. Een dienst die om vijf uur begint, telt precies één uur en is daarmee nog geen nachtdienst.

Hoeveel nachtdiensten mag je werken?

De Arbeidstijdenwet stelt in artikel 5:8 drie grenzen aan het aantal nachtdiensten:

In elke periode van 16 weken maximaal 36 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen.
In elke periode van 52 weken maximaal 140 van die nachtdiensten, of in elke periode van 2 weken maximaal 38 uur werk tussen 00.00 en 06.00 uur.
Maximaal 7 diensten achter elkaar als daar een nachtdienst tussen zit.

Een cao of andere collectieve regeling mag afwijken van de 36 per 16 weken als de aard van het werk dat vraagt. Van de jaargrens van 140 nachtdiensten of 38 nachturen per twee weken mag hij niet afwijken. Bij de reeks werkt het net zo: een collectieve regeling kan 7 diensten op rij verhogen naar hoogstens 8. Werkt iemand in 16 weken 16 keer of vaker in een nachtdienst, dan mag hij in die periode gemiddeld niet meer dan 40 uur per week werken in plaats van de gewone 48.

Een voorbeeld uit een distributiecentrum. Een orderpicker werkt vier nachten per week van 22.00 tot 06.00 uur. In 16 weken zijn dat 64 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen, bijna twee keer de 36 die de wet toestaat. Drie nachten per week geeft 48 in 16 weken, ook te veel. Twee nachten per week komt uit op 32 en past. Wie de nachten vast door dezelfde mensen wil laten draaien, heeft dus een afwijking in de cao nodig of verdeelt de nachten over meer medewerkers.

Mag je alleen nachtdiensten draaien?

Vaste nachten lopen al snel tegen die grenzen aan. Een medewerker van 18 jaar of ouder kan zelf een ontheffing aanvragen bij de Nederlandse Arbeidsinspectie als daar zeer bijzondere privéomstandigheden voor zijn, bijvoorbeeld omdat overdag de zorg voor een gezinslid wacht. Met die ontheffing gelden de grenzen van 36 per 16 weken en 140 per jaar niet, zolang het rooster regelmatig is en er in elke 4 weken hooguit 20 nachtdiensten in zitten (artikel 5:14). De werkgever moet van de aanvraag weten. Wie minder dan 140 nachtdiensten per jaar werkt, heeft geen ontheffing nodig.

Hoe lang mag een nachtdienst duren?

Een nachtdienst duurt maximaal 10 uur. Hooguit 5 keer in elke 2 weken en 22 keer in elke 52 weken mag een nachtdienst 12 uur duren. Daarna volgt direct minstens 12 uur rust. Die ruimte is bedoeld voor een drukke nacht of een zieke collega. Een vast rooster van 12-uursnachten past er niet in.

Rusttijd na een nachtdienst

Hoeveel rust er na een nacht moet volgen, hangt af van hoe laat de dienst eindigt en hoeveel nachten er achter elkaar zitten:

Situatie	Minimale rust erna
Nachtdienst die vóór 02.00 uur eindigt	11 uur, eens per 7 dagen in te korten tot 8 uur
Nachtdienst die na 02.00 uur eindigt	14 uur, eens per 7 dagen in te korten tot 8 uur
Nachtdienst van 12 uur	12 uur
Reeks van 3 of meer nachtdiensten	46 uur

Inkorten mag alleen als de aard van het werk of de bedrijfsomstandigheden het nodig maken. De 46 uur na een reeks zijn het lastigst in te plannen. Eindigt de derde nacht op donderdag om 06.00 uur, dan mag de volgende dienst op zijn vroegst zaterdag om 04.00 uur beginnen. Daarnaast heeft iedereen elke week 36 uur aaneengesloten rust, of 72 uur per twee weken in blokken van minstens 32 uur (artikel 5:5).

Wie mag geen nachtdienst werken?

Jongeren onder de 18. Een jeugdige werknemer heeft elke 24 uur minstens 12 uur rust. De uren tussen 23.00 en 06.00 uur vallen daar altijd in (artikel 5:3). Een nachtdienst is voor hen dus niet mogelijk.
Zwangere medewerkers. Een zwangere medewerker kan niet worden verplicht tot nachtdiensten, tenzij de werkgever aantoont dat dat redelijkerwijs niet anders kan (artikel 4:5). Dat geldt ook tot zes maanden na de bevalling (artikel 4:7).
Medewerkers met gezondheidsklachten door nachtwerk. Blijkt uit een arbeidsgezondheidskundig onderzoek dat de klachten door de nachtdiensten komen, dan moet de werkgever het werk binnen redelijke termijn zo inrichten dat de medewerker geen nachtdiensten meer draait, tenzij dat redelijkerwijs niet kan (artikel 4:9).

Dat laatste is de wettelijke route voor wie om een medische reden geen nachtdienst meer wil. De werkgever moet medewerkers volgens artikel 18 van de Arbowet periodiek de gelegenheid geven voor zo’n onderzoek bij de bedrijfsarts. Een bovengrens qua leeftijd kent de Arbeidstijdenwet niet. Sommige cao’s geven oudere medewerkers het recht om te stoppen met nachtdiensten; wat er per sector geldt, staat in onze blog over de leeftijdsgrens voor nachtdiensten.

Krijg je een toeslag voor een nachtdienst?

De wet schrijft geen toeslag voor nachtwerk voor. Een nachttoeslag of een onregelmatigheidstoeslag komt uit de cao of het contract. Daar staat ook hoe hoog die is en vanaf welk uur hij ingaat. Een nachtdienst wordt dus alleen dubbel betaald als de cao dat zegt.

Nachtdiensten inroosteren

Bij nachtdiensten reken je vooruit. Een reeks nachten bepaalt wanneer iemand weer aan de beurt is. De telling van 36 per 16 weken loopt door over de maanden heen. Een rooster dat in oktober klopt, kan in november over de grens gaan omdat de nachten van september nog meetellen. Valt een nacht in het weekend, dan tellen ook de zondagsregels: minstens 13 vrije zondagen in elke 52 weken, tenzij de cao iets anders regelt (artikel 5:6).

Wie in een ploegendienst werkt, draait de nachten vaak in een vaste cyclus. Dan zit de rust van 46 uur na een reeks meestal al in het patroon en is vooral de telling per 16 weken het punt om op te letten. Bij een rooster dat per week wordt gemaakt, zoals in de horeca of bij een beveiliger, gaat het eerder mis bij de rust tussen een nacht en de volgende dagdienst.

In de personeelsplanning van Shiftbase zie je bij het inroosteren de beschikbaarheid, het verlof en de contracturen van je team. Shiftbase toetst het rooster aan de Arbeidstijdenwet: plan je een dienst te kort na de vorige of gaat iemand over het maximum aantal uren, dan krijg je een waarschuwing.

Veelgestelde vragen

Een nachtdienst is volgens artikel 1:7 van de Arbeidstijdenwet een dienst waarin iemand meer dan een uur werkt tussen 00.00 en 06.00 uur. Een vroege dienst van 04.30 tot 13.00 uur is dus ook een nachtdienst.

Een medewerker mag in elke periode van 16 weken maximaal 36 nachtdiensten werken die na 02.00 uur eindigen. Daarnaast geldt een maximum van 140 van die nachtdiensten per 52 weken, of van 38 uur werk tussen 00.00 en 06.00 uur per twee weken. Een cao mag afwijken van de 36, niet van de jaargrens.

Een medewerker mag maximaal 7 diensten achter elkaar werken als daar een nachtdienst tussen zit. Een cao kan dat verhogen naar 8. Na een reeks van 3 of meer nachtdiensten volgt minstens 46 uur rust.

Na twee nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen, heeft een medewerker minstens 14 uur rust, die eens per week tot 8 uur mag worden ingekort. De rust van 46 uur geldt pas na een reeks van drie of meer nachtdiensten.

In de zorg gelden dezelfde grenzen uit de Arbeidstijdenwet als in andere sectoren: 36 nachtdiensten per 16 weken en 140 per jaar. De cao mag afwijken van de 36 per 16 weken en het aantal diensten op rij verhogen van 7 naar 8, maar niet van de jaargrens.

Om medische redenen geen nachtdienst meer draaien kan via artikel 4:9 van de Arbeidstijdenwet. Blijkt uit een onderzoek door de bedrijfsarts dat de klachten door de nachtdiensten komen, dan moet de werkgever binnen redelijke termijn werk zonder nachtdiensten regelen, tenzij dat redelijkerwijs niet kan.

Een nachtdienst is niet automatisch dubbel betaald, want de wet schrijft geen toeslag voor. Of er een nachttoeslag is en hoe hoog die is, staat in de cao of het contract.