Seniorenverlof

Wat is seniorenverlof?

Seniorenverlof is extra verlof dat een medewerker krijgt omdat die een bepaalde leeftijd heeft bereikt. Je hoort ook seniorendagen, leeftijdsdagen of, op de werkvloer, ouwelullendagen. De wet kent het niet. Het wettelijk minimum aan vakantie is vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week (artikel 7:634 BW), voor een medewerker van 25 net zo goed als voor een van 60.

Seniorendagen bestaan dus alleen waar een cao, het arbeidscontract of het personeelsbeleid ze toekent. Vanaf welke leeftijd, hoeveel uren en wat er gebeurt met dagen die blijven liggen, verschilt per sector. In veel cao’s worden de regelingen afgebouwd: in de bouw krijgt wie in 1955 of eerder is geboren 13 extra vrije dagen per jaar, wie in 1965 is geboren er 6.

Seniorendagen per cao

Vijf regelingen uit vier cao’s laten zien hoe verschillend het is geregeld. Het zijn voorbeelden. Wat in jouw bedrijf geldt, staat in de actuele tekst van je eigen cao.

Seniorendagen in Metaal en Techniek: wat verandert er in 2027?

In de cao Metaal en Techniek heten seniorendagen extra vakantiedagen. Artikel 51 kent ze toe op twee peildata: 30 juni en 31 december. Het aantal hangt af van de leeftijd op die dag. De uren per leeftijd staan in de tabel bij dat artikel. De cao voor 2026-2028 loopt van 1 februari 2026 tot en met 31 januari 2028 en verandert twee dingen aan de regeling.

De staffel loopt na 65 jaar door tot de AOW-leeftijd, met hetzelfde aantal dagen als een 65-jarige op de peildatum krijgt. Een monteur die tot zijn AOW blijft werken, houdt zijn extra dagen dus tot het laatst.

Vanaf 1 januari 2027 worden de extra vakantiedagen van medewerkers van 55, 56 en 57 jaar omgezet in loon. Wil iemand in die leeftijd de dagen als vrije tijd houden, dan moet die dat uiterlijk 8 weken voor de peildatum laten weten. Voor 2027 is dat 5 mei en 5 november. Volgens het cao-resultaat heeft de medewerker dan het recht de dagen terug te kopen. Ook de werkgever kan daar het initiatief toe nemen. Vanaf 58 jaar blijven de dagen gewoon verlof.

Dat merk je vanaf 2027 in de planning. Een 56-jarige die niets laat weten, is meer uren inzetbaar en krijgt meer loon. Een collega die de dagen houdt, staat twee keer per jaar met een nieuw saldo in je overzicht. Weet je in maart al wie van je team in mei en november een keuze moet maken, dan kun je daar met de zomer- en kerstplanning rekening mee houden.

Wat is de 55-plusregeling in de bouw?

De cao Bouw & Infra 2025-2027 kent twee regelingen voor oudere medewerkers. De bekendste is de vierdaagse werkweek 55-plus uit artikel 6.5. Een medewerker van 55 of ouder kan schriftelijk vragen om vier dagen te werken, met gemiddeld 32 uur per week. De werkgever gaat akkoord, tenzij zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen zich daartegen verzetten. Binnen vier weken laat hij schriftelijk weten wat hij beslist. Terug naar vijf dagen van gemiddeld 40 uur mag op elk moment.

Die vrije vijfde dag is geen extra verlof. De medewerker zet er eigen dagen voor in: feestdagen die op een werkdag vallen, vakantiedagen (met behoud van drie weken aaneengesloten zomervakantie), roostervrije dagen en de extra roostervrije dagen voor oudere werknemers. Zijn dat er te weinig voor een heel jaar, dan werkt de medewerker een paar weken vijf dagen of koopt dagen bij. Een koopdag kost 0,4% van het jaarloon bij een vijfdaagse werkweek van 40 uur. Bij een jaarloon van € 48.000 is dat € 192 per dag, ingehouden in gelijke delen per loonperiode.

De tweede regeling zijn de extra roostervrije dagen uit artikel 3.3. Dat is een overgangsregeling op geboortejaar, met verschillende aantallen voor de bouwplaats en voor uta-personeel (uitvoerend, technisch en administratief).

De tabel stopt bij 1965. De aantallen gelden voor een heel kalenderjaar in dienst; wie een deel van het jaar in dienst is of in deeltijd werkt, krijgt ze naar rato. Na zes maanden ziekte stopt de opbouw. In artikel 3.3 staat uitdrukkelijk dat het geen vakantiedagen zijn in de zin van artikel 7:634 BW. Daarom vervallen niet opgenomen dagen aan het eind van het kalenderjaar. De werkgever moet de medewerker wel de gelegenheid geven ze op te nemen.

Een timmerman op de bouwplaats, geboren in 1963, werkt 32 uur in een week waarin voltijds 40 uur is. Voltijds had hij 8 extra roostervrije dagen gekregen. Naar rato van zijn uren zijn het er 6,4, ruim 51 uur. Die moet hij vóór 31 december hebben opgenomen.

Seniorenverlof of een generatieregeling (80-90-100)

Sommige cao’s vervangen losse seniorendagen door een generatieregeling, vaak 80-90-100 genoemd. Wie meedoet, werkt dan 80% van de uren, krijgt 90% van het loon en bouwt 100% pensioen op. Er bestaan ook varianten met andere percentages, zoals 70-85-100. Bij particuliere beveiliging zet de cao de extra vrije dagen vanaf 57 jaar om naar zo’n regeling. Deelname is vrijwillig en kan alleen als de cao of de werkgever het aanbiedt.

Voor het rooster is dat een ander soort afspraak. Losse seniorendagen plan je per aanvraag in. Een generatieregeling verlaagt de contracturen voor jaren: je past de bezetting één keer aan en plant daarna op het kleinere contract.

Mag je extra verlof geven op basis van leeftijd?

Een regeling die alleen voor 55-plussers geldt, maakt onderscheid op leeftijd. De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid verbiedt dat onderscheid ook bij arbeidsvoorwaarden (artikel 3, onder e). Het mag alleen als het objectief gerechtvaardigd is door een legitiem doel en de middelen om dat doel te bereiken passend en noodzakelijk zijn (artikel 7, lid 1, onder c).

Voor een regeling uit de cao hebben de sociale partners die afweging gemaakt. Wil je als werkgever buiten de cao zelf extra dagen voor oudere medewerkers invoeren, schrijf dan op welk doel je ermee hebt (bijvoorbeeld dat zwaar fysiek werk vol te houden blijft tot het pensioen) en waarom juist deze leeftijdsgrens daarvoor nodig is. De horeca koos in de cao 2025-2026 een andere route: loyaliteitsverlof op dienstjaren, met 7,6 extra vakantie-uren per jaar vanaf 10 jaar onafgebroken in dienst, oplopend tot 19 uur vanaf 25 jaar.

Vervallen seniorendagen aan het eind van het jaar?

Of seniorendagen vervallen, hangt af van wat de cao ervan maakt. Rekent de cao ze tot de vakantiedagen, dan zijn het bovenwettelijke vakantiedagen. Die verjaren pas vijf jaar na het einde van het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd (artikel 7:642 BW). Van die regel mag niet ten nadele van de medewerker worden afgeweken (artikel 7:645 BW). Zijn het andere vrije dagen, zoals de extra roostervrije dagen in de bouw, dan geldt de termijn uit de cao. Daar is dat het eind van het kalenderjaar.

Seniorendagen inplannen en bijhouden

Seniorendagen komen bovenop vakantie en roostervrije dagen, vaak op vaste momenten in het jaar. In Metaal en Techniek staat er op 30 juni en 31 december een nieuw saldo, in de bouw moet alles binnen het kalenderjaar op. Een team met een paar oudere vakmensen heeft daardoor in het najaar vaak nog veel verlof open staan dat vóór 31 december op moet.

Zet daarom de geboortedata van je team naast de leeftijdsgrenzen van je cao en kijk een jaar vooruit wie een grens passeert. Houd seniorendagen apart van het vakantiesaldo, want ze kunnen een andere vervaltermijn hebben. Plan ze verder zoals vakantie: vroeg laten aanvragen en de drukke weken eerlijk verdelen.

In de verlofregistratie van Shiftbase leg je seniorendagen vast als een eigen verlofsoort, naast de vakantie-uren. Medewerkers kiezen die verlofsoort bij hun aanvraag in de app en zien wat er van hun saldo afgaat. Bij elke aanvraag zie je wat die met het rooster doet. Keur je hem goed, dan staat het verlof meteen in de planning.

Seniorvakantie in België

Wie in België op seniorenverlof zoekt, komt bij iets anders uit. De Belgische seniorvakantie is een regeling van de RVA voor werknemers van 50 jaar of ouder die weer aan de slag gaan in de privésector en door eerdere werkloosheid of arbeidsongeschiktheid te weinig betaalde vakantie hebben opgebouwd. Met seniorvakantie vullen ze hun vakantie aan tot vier weken, met een uitkering van de RVA. In Nederland bestaat die regeling niet. Ook rimpeldagen, extra vrije uren voor oudere medewerkers in de zorg, zijn Belgisch.