Verlof aanvragen: wat mag je als werkgever?

Verlof aanvragen is het verzoek van een medewerker om vakantie op te nemen. De werkgever stelt die vakantie vast volgens die wens, tenzij hij binnen twee weken schriftelijk gewichtige redenen aanvoert (art. 7:638 BW).

Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:

Verlof aanvragen is het verzoek van een medewerker om op bepaalde dagen vakantie op te nemen. Voor jou als werkgever begint daarmee een wettelijke klok: geef je niet binnen twee weken schriftelijk gewichtige redenen om het verzoek af te wijzen, dan staat de vakantie vast zoals de medewerker hem vroeg (artikel 7:638 lid 2 BW).

Wat verlof aanvragen juridisch betekent

Een verlofaanvraag is geen verzoek om een gunst. De medewerker maakt zijn wens kenbaar en de werkgever stelt de vakantie vast. Die vaststelling volgt de wens van de medewerker, tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten. Zo staat het in artikel 7:638 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek, en het geldt voor de vakantie-uren die iemand opbouwt: minimaal vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week (artikel 7:634).

Twee uitzonderingen bepalen of die regel bij jou speelt:

  • De vaststelling is al geregeld. Staat in een schriftelijke overeenkomst, een cao of een regeling wanneer de vakantie valt, dan volgt de vakantie die afspraak. Denk aan een bouwvak of een vaste sluiting rond de feestdagen: dat is collectief verlof.

  • Een vrije dag om een andere reden. Voor een begrafenis, een verhuizing of een spoedgeval gelden de regels van bijzonder verlof en calamiteitenverlof. Hoe de verlofvormen zich tot elkaar verhouden, staat bij verlof.

Mag een werkgever verlof weigeren?

Een werkgever mag een verlofaanvraag alleen weigeren als er gewichtige redenen zijn. Rijksoverheid omschrijft dat als een vakantie die grote problemen oplevert voor het bedrijf. Een drukke week is dat meestal niet: drukte hoort bij het werk en vang je op in de personeelsplanning.

Of een reden gewichtig genoeg is, hangt af van de situatie. Een restaurant waar in juli drie van de vier koks tegelijk weg willen, staat sterker dan een winkel die een rustige dinsdag niet rond krijgt. De vraag is steeds of het werk echt stil komt te liggen zonder deze medewerker op dat moment, en of je dat met een andere bezetting had kunnen oplossen.

Ook met een gewichtige reden zit je aan drie grenzen vast:

  1. Schriftelijk en binnen twee weken. De termijn loopt vanaf het moment dat de medewerker zijn wens schriftelijk kenbaar maakt. Mondeling nee zeggen telt niet; een schriftelijke reactie na dag veertien ook niet.

  2. Twee weken aaneen blijven mogelijk. Weiger je om gewichtige redenen, dan stel je de vakantie zo vast dat de medewerker, als hij dat wil en genoeg uren heeft, twee opeenvolgende weken of twee keer een week vakantie kan opnemen (lid 3).

  3. Het wettelijk minimum moet ieder jaar opneembaar zijn. De werkgever moet de medewerker elk jaar de gelegenheid geven zijn wettelijke vakantie op te nemen (lid 1). Daar kun je geen bedrijfsbelang tegenover zetten, alleen een ander moment voorstellen.

Voor de bovenwettelijke uren mag een schriftelijke overeenkomst afwijken van de termijn van twee weken, ook in het nadeel van de medewerker (lid 7). Hoe die uren werken, lees je bij bovenwettelijke vakantiedagen.

Rekenvoorbeeld: twee weken zomer in de keuken

Noor werkt 32 uur per week als kok. Haar wettelijke vakantie is minimaal 4 × 32 = 128 vakantie-uren per jaar. Op maandag 2 maart 2026 mailt ze dat ze van 13 tot en met 26 juli vrij wil. Dat zijn twee werkweken van 32 uur, dus 64 vakantie-uren.

  • De termijn. Je hebt tot en met maandag 16 maart 2026 om schriftelijk gewichtige redenen te geven. Reageer je niet, of alleen mondeling, dan staat de vakantie van 13 tot en met 26 juli vast.

  • Het saldo. Vakantie neem je op uit opgebouwde uren. Heeft Noor op 13 juli minder dan 64 uur staan, dan bespreek je het tekort: een kortere vakantie of een deel onbetaald verlof. Dat is een andere vraag dan een weigering om gewichtige redenen.

  • De bezetting. In die weken zijn al twee van de vier koks met vakantie. Kun je zonder Noor de keuken niet openhouden en vang je dat niet op met een invalkracht, dan heb je een gewichtige reden. Je schrijft dat vóór 16 maart, met de reden erbij, en biedt twee aaneengesloten weken op een ander moment aan, bijvoorbeeld 3 tot en met 16 augustus.

Na de goedkeuring: vastgesteld is vastgesteld

Een goedgekeurde vakantie kun je niet zomaar terugdraaien. Wijzigen mag alleen om gewichtige redenen en na overleg met de medewerker, en de schade die hij daardoor lijdt, zoals een geannuleerde reis, vergoed jij (lid 5). Wanneer dat in de praktijk speelt, staat in de blog over toegekend verlof intrekken.

Wordt een medewerker ziek tijdens een vastgestelde vakantie, dan gelden de ziektedagen niet als vakantie, tenzij hij daar zelf mee instemt (lid 8). Die vakantie-uren boek je dus terug op het saldo. Bij schriftelijke overeenkomst kan alleen voor de bovenwettelijke dagen iets anders zijn afgesproken. Tijdens de vakantie houdt de medewerker gewoon recht op loon (artikel 7:639).

Saldo en vervaldatum bij een aanvraag

Bij elke aanvraag kijk je naar twee soorten uren met een eigen houdbaarheid:

Soort vakantie-uren

Hoeveel

Wanneer weg

Artikel

Wettelijk

4 × de wekelijkse arbeidsduur per jaar

vervalt 6 maanden na het opbouwjaar, dus uren uit 2026 op 1 juli 2027

7:634, 7:640a

Bovenwettelijk

wat contract of cao daarbovenop geeft

verjaart 5 jaar na het opbouwjaar

7:642

Wettelijke uren vervallen niet als de medewerker ze redelijkerwijs niet kon opnemen, bijvoorbeeld door langdurige ziekte. Dan geldt ook voor die uren de verjaring van vijf jaar.

Welke uren je bij een aanvraag eerst afboekt, staat niet in de wet. Wie de wettelijke uren eerst afboekt, voorkomt dat die op 1 juli verloren gaan. Leg de volgorde vast in het contract of de verlofregeling, zodat er achteraf geen discussie over het saldo ontstaat. Wil iemand uren die hij niet opneemt laten afkopen, dan gelden de regels van vakantiedagen uitbetalen; wil hij er juist bij, dan is dat vakantiedagen kopen.

Een verlofregeling die discussie voorkomt

De wet zegt wat je moet doen met een aanvraag, niet hoe die binnenkomt. Dat leg je zelf vast, het liefst in een korte verlofregeling die iedereen kent:

  • Hoe een medewerker aanvraagt. Altijd schriftelijk, via mail, een verlofaanvraagformulier of een verlofsysteem. Dan ligt de datum vast waarop jouw termijn van twee weken begint.

  • Wie beslist. Eén leidinggevende per afdeling, met een vervanger als die zelf weg is. Een aanvraag die tussen twee managers blijft liggen, is na veertien dagen goedgekeurd.

  • Een uiterste datum voor de zomer. Bijvoorbeeld 1 maart, zodat je alle zomeraanvragen naast elkaar legt in plaats van op volgorde van binnenkomst. De wet schrijft geen aanvraagtermijn voor; hoe lang van tevoren je redelijkerwijs mag vragen, lees je in de blog over verlof aanvragen.

  • Hoe je kiest bij te veel aanvragen. Spreek af of je om de beurt voorrang geeft of naar de vorige zomer kijkt, en zet dat op papier. Een weigering die je kunt onderbouwen met een vooraf bekende regel, houdt beter stand dan een besluit per geval.

Het meeste werk zit in het naast elkaar leggen van de aanvraag, het saldo en het rooster. In Shiftbase staat het verlofsaldo in vakantie-uren. Bij het roosteren ziet de planner in de verlofregistratie of verlof overlapt met een dienst, naast de contracturen en de beschikbaarheid van het team.

Veelgestelde vragen

Een werkgever mag een verlofaanvraag alleen weigeren als er gewichtige redenen zijn, zoals een vakantie die het bedrijf in grote problemen brengt. De weigering moet schriftelijk en binnen twee weken nadat de medewerker zijn wens schriftelijk doorgaf (artikel 7:638 lid 2 BW). Het wettelijk minimum aan vakantie moet de medewerker ieder jaar kunnen opnemen.

Reageert de werkgever niet binnen twee weken schriftelijk op een verlofaanvraag, dan is de vakantie vastgesteld zoals de medewerker vroeg. Dat volgt uit artikel 7:638 lid 2 BW. Een mondelinge afwijzing of een schriftelijke reactie na die twee weken verandert daar niets aan.

Gewone drukte is meestal geen gewichtige reden om verlof te weigeren. Het gaat om situaties waarin het werk echt stilvalt zonder de medewerker en je dat niet met een andere bezetting kunt oplossen. Ook dan geef je de reden schriftelijk en bied je een ander moment aan waarop twee aaneengesloten weken vakantie mogelijk zijn.

De wet noemt geen vaste termijn waarbinnen een medewerker verlof moet aanvragen. Veel werkgevers spreken in een verlofregeling of cao een termijn af, met een vroegere datum voor de zomer. Wat gangbaar is, staat in de blog over hoe lang van tevoren je verlof aanvraagt.

Een werkgever mag goedgekeurd verlof alleen wijzigen om gewichtige redenen en na overleg met de medewerker. De schade die de medewerker daardoor lijdt, zoals annuleringskosten van een reis, moet de werkgever vergoeden (artikel 7:638 lid 5 BW).

Ziektedagen tijdens een vastgestelde vakantie gelden niet als vakantie, tenzij de medewerker daar zelf mee instemt (artikel 7:638 lid 8 BW). De vakantie-uren van die dagen gaan dus terug op het saldo. Alleen voor bovenwettelijke dagen kan schriftelijk iets anders zijn afgesproken.

De regels voor een verlofaanvraag uit artikel 7:638 BW gaan over vakantie. Voor bijzonder verlof, zoals calamiteitenverlof of verlof bij een bruiloft of begrafenis, gelden de Wet arbeid en zorg, de cao of je eigen regeling.

Carin Vreede
Carin VreedeTeamlead Online Marketing

Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.

Alle begrippen bekijken