Verzamelinkomen
Het verzamelinkomen is je inkomen uit box 1, 2 en 3 samen, min je persoonsgebonden aftrek: het bedrag op je aanslag inkomstenbelasting.
Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:
Wat is het verzamelinkomen?
Het verzamelinkomen is je inkomen uit box 1, box 2 en box 3 bij elkaar opgeteld, min je persoonsgebonden aftrek. Het is het bedrag dat de Belastingdienst op je aanslag inkomstenbelasting zet. Toeslagen, de eigen bijdrage bij het CAK en de toewijzing van een sociale huurwoning gaan van datzelfde bedrag uit.
De Belastingdienst legt het vast in de basisregistratie inkomen. Daar heet het je geregistreerd inkomen. Heb je aangifte gedaan, dan is je geregistreerd inkomen het verzamelinkomen van je aanslag. Heb je geen aangifte gedaan, dan registreert de Belastingdienst je belastbaar jaarloon: het loon, de uitkering of het pensioen dat op je jaaropgaaf staat.
Elke box heeft zijn eigen inkomsten en zijn eigen aftrekposten:
Box | Wat erin zit | Wat ervan af kan |
|---|---|---|
Box 1: werk en woning | Loon, winst uit onderneming, uitkering, pensioen, eigenwoningforfait | Hypotheekrente, ondernemersaftrek |
Box 2: aanmerkelijk belang | Dividend of verkoopwinst uit een bv waarin je minstens 5% van de aandelen hebt | Kosten van dat aanmerkelijk belang |
Box 3: sparen en beleggen | Het forfaitaire voordeel uit spaargeld, beleggingen en een tweede woning | Het heffingsvrij vermogen |
Na de drie boxen gaat de persoonsgebonden aftrek eraf. Dat zijn betaalde partneralimentatie, specifieke zorgkosten, kosten voor tijdelijk verblijf thuis van een ernstig gehandicapte en giften. Wat je daarvan in een jaar niet kwijt kunt, schuift door naar een volgend jaar.
Verzamelinkomen berekenen: een rekenvoorbeeld
Ilse werkt als kok in een restaurant en heeft een koophuis. Haar spaargeld blijft onder het heffingsvrij vermogen en ze heeft geen aandelen in een bv. Stel dat dit op haar jaaropgaaf en in haar aangifte staat:
Stap | Bedrag |
|---|---|
Brutoloon over het jaar, met vakantiegeld, onregelmatigheidstoeslag en uitbetaalde overuren | € 36.400 |
Pensioenpremie die de werkgever heeft ingehouden | −€ 1.300 |
Fiscaal loon op de jaaropgaaf | € 35.100 |
Eigen woning: eigenwoningforfait € 1.600 min hypotheekrente € 5.900 | −€ 4.300 |
Inkomen box 1 (box 2 en box 3 zijn nul) | € 30.800 |
Drempelinkomen | € 30.800 |
Persoonsgebonden aftrek: het aftrekbare deel van haar giften | −€ 250 |
Verzamelinkomen | € 30.550 |
Het verzamelinkomen van Ilse is dus € 30.550, bijna € 5.900 minder dan het brutoloon dat ze verdiende. Het verschil zit in de pensioenpremie, die het fiscaal loon al verlaagt, en in de hypotheekrente. Zonder koophuis en zonder giften was haar verzamelinkomen gelijk geweest aan haar fiscaal loon: € 35.100.
Zelf rekenen gaat in dezelfde volgorde. Begin bij het fiscaal loon op de jaaropgaaf van elke werkgever en tel uitkeringen en andere inkomsten in box 1 erbij. Haal het saldo van je eigen woning ervan af, tel box 2 en box 3 op en trek als laatste de persoonsgebonden aftrek eraf. Wie het precies wil weten, ziet het bedrag na het invullen van de aangifte in Mijn Belastingdienst.
Is het verzamelinkomen bruto of netto?
Het verzamelinkomen is een bruto bedrag: de inkomstenbelasting is er nog niet af. Het is wel iets anders dan je brutoloon. Het brutoloon is het afgesproken loon met toeslagen, het verzamelinkomen is wat er fiscaal van overblijft na pensioenpremie, aftrekposten en persoonsgebonden aftrek. Inkomsten van buiten je baan zijn er juist bij opgeteld.
Daarom is het verzamelinkomen meestal lager dan het bruto jaarinkomen dat in je contract of op een werkgeversverklaring staat. Het kan ook hoger uitvallen: door een bijtelling voor een auto van de zaak, een tweede baan, een uitkering of inkomsten uit box 2 en box 3.
Verzamelinkomen, drempelinkomen, toetsingsinkomen en belastbaar inkomen
Vier begrippen die op elkaar lijken en elk iets anders meten. Het verschil zit vooral in de vraag welke aftrek er al af is.
Begrip | Wat het is | Waarvoor het telt |
|---|---|---|
Belastbaar inkomen | Het inkomen per box na de aftrekposten van die box | De belasting per box |
Drempelinkomen | Box 1, 2 en 3 samen, vóór de persoonsgebonden aftrek | De drempels voor zorgkosten en giften |
Verzamelinkomen | Box 1, 2 en 3 samen, ná de persoonsgebonden aftrek | Aanslag inkomstenbelasting, CAK, sociale huur |
Toetsingsinkomen | Het verzamelinkomen van de definitieve aanslag, of zonder aangifte het belastbare loon | Zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag |
Het drempelinkomen is dus het verzamelinkomen zonder de persoonsgebonden aftrek. Het toetsingsinkomen is voor wie aangifte doet hetzelfde bedrag als het verzamelinkomen. Wie geen aangifte doet, heeft geen verzamelinkomen op een aanslag. Dan gebruikt de Dienst Toeslagen het belastbare loon van de jaaropgaaf. Voor een toeslag telt bovendien het toetsingsinkomen van je toeslagpartner mee: de twee worden opgeteld tot het gezamenlijk inkomen.
Waar vind je je verzamelinkomen?
Je verzamelinkomen staat op je definitieve aanslag inkomstenbelasting. Zonder papieren aanslag zie je het in Mijn Belastingdienst, onder Inkomensverklaring en geregistreerd inkomen, of in MijnOverheid onder Financiën en Geregistreerd inkomen. Je logt bij allebei in met DigiD.
Vraagt een woningcorporatie, het CAK of een andere instantie om bewijs, dan download je een inkomensverklaring. Voor 2025 kan dat vanaf maart 2026 als je geen aangifte hoeft te doen en vanaf april 2026 als je eerst aangifte doet. De verklaringen over 2020 tot en met 2024 download je als IB60 in Mijn Belastingdienst. Voor 2012 tot en met 2019 bel je de BelastingTelefoon.
Wat de werkgever aan het verzamelinkomen bijdraagt
Voor de meeste medewerkers in loondienst bestaat het verzamelinkomen grotendeels uit het fiscaal loon dat de werkgever via de loonaangifte doorgeeft. Doet een medewerker geen aangifte, dan is dat fiscaal loon zelfs het hele geregistreerde inkomen. Het getal op de jaaropgaaf gaat dan rechtstreeks naar de toeslagen. Als HR-manager of ondernemer krijg je de vragen daarover vaak als eerste.
Alles wat belast loon is, telt mee: het vaste loon, vakantiegeld, een bonus of dertiende maand, uitbetaalde overuren, een onregelmatigheidstoeslag en uitbetaalde verlofuren. Een onbelaste vergoeding, zoals de reiskostenvergoeding binnen de vrijstelling, telt niet mee.
Het jaar telt ook. Loon is fiscaal genoten op het moment dat het wordt betaald of verrekend (artikel 13a Wet op de loonbelasting 1964). Stel dat een medewerker in de bediening in december veertig overuren maakt en dat die pas met het salaris van januari worden uitbetaald. Dan vallen ze in het fiscaal loon van januari en dus in het verzamelinkomen van het nieuwe jaar. Voor wie net rond een toeslaggrens zit, verschuift zo een deel van het inkomen naar het jaar erna. Een medewerker die zijn toeslag schat op basis van de loonstroken van december, rekent dan met het verkeerde jaar.
Wat er in de loonadministratie misgaat, komt zo in het verzamelinkomen terecht: overuren die niet zijn uitbetaald, een toeslag die over het verkeerde uurloon is berekend, verlofuren die als gewerkte uren zijn doorgegeven. De correctie loopt via het salarispakket en de loonaangifte. Hoe later in het jaar de fout boven komt, hoe meer werk dat is. Let er ook op dat een werkgeversverklaring voor een hypotheek een ander getal vraagt: het bruto jaarinkomen, niet het verzamelinkomen.
Shiftbase berekent geen verzamelinkomen en maakt geen jaaropgaaf; dat doet het salarispakket. Wel worden in Shiftbase gewerkte uren, toeslagen, overuren en verlof al opgeteld terwijl de periode loopt. Bij het afsluiten controleer je de cijfers en exporteer je ze naar het salarispakket, zoals Nmbrs, AFAS, Loket of SD Worx. Wat daar binnenkomt, is wat er later op de jaaropgaaf staat.
Telt buitenlands inkomen mee?
Wie in Nederland woont, geeft in de aangifte zijn wereldinkomen op: ook loon, pensioen of een uitkering uit het buitenland. Dat inkomen telt mee in box 1 en dus in het verzamelinkomen. Dubbele belasting voorkom je met de aftrek ter voorkoming van dubbele belasting. Die aftrek verlaagt de Nederlandse belasting over dat inkomen, niet het inkomen zelf. Een medewerker die naast zijn baan bij jou in Duitsland of België werkt, kan daardoor een hoger verzamelinkomen hebben dan zijn jaaropgaaf doet vermoeden. Voor toeslagen telt buitenlands inkomen ook mee in het toetsingsinkomen. De regels per land staan bij de Belastingdienst onder buitenlands inkomen.
Veelgestelde vragen
Het verzamelinkomen is een bruto bedrag, want de inkomstenbelasting is er nog niet af. Het is niet hetzelfde als je brutoloon: pensioenpremie, hypotheekrente en persoonsgebonden aftrek zijn er al af. Inkomsten uit een tweede baan, een uitkering of box 2 en 3 zijn er juist bij opgeteld.
Het toetsingsinkomen is hetzelfde als het verzamelinkomen wanneer je aangifte inkomstenbelasting doet: de Dienst Toeslagen neemt het verzamelinkomen van je definitieve aanslag over. Doe je geen aangifte, dan is je toetsingsinkomen het belastbare loon dat op je jaaropgaaf staat.
Het verzamelinkomen is niet hetzelfde als het belastbaar inkomen. Het belastbaar inkomen wordt per box berekend, na de aftrekposten van die box. Het verzamelinkomen telt de belastbare inkomens van box 1, 2 en 3 op en haalt daar de persoonsgebonden aftrek vanaf.
Het verzamelinkomen is meestal lager dan het bruto jaarinkomen, omdat de pensioenpremie die je werkgever inhoudt het fiscaal loon al verlaagt. Daarna gaan het saldo van je eigen woning en de persoonsgebonden aftrek, zoals giften of specifieke zorgkosten, er nog af.
Het gezamenlijk inkomen voor toeslagen is jouw toetsingsinkomen plus dat van je toeslagpartner. Voor beiden geldt het verzamelinkomen van de aanslag, of zonder aangifte het belastbare loon van de jaaropgaaf. Bij huurtoeslag telt ook het inkomen van een medebewoner mee.
Wie geen aangifte doet, heeft geen verzamelinkomen op een aanslag. De Belastingdienst registreert dan het belastbaar jaarloon, dat je ziet in Mijn Belastingdienst onder Inkomensverklaring en geregistreerd inkomen. Het is hetzelfde bedrag als het fiscaal loon op de jaaropgaaf.
Uitbetaalde overuren en vakantiegeld tellen mee voor het verzamelinkomen, net als een bonus of een onregelmatigheidstoeslag. Ze tellen in het jaar waarin ze worden uitbetaald: overuren uit december die in januari worden betaald, horen bij het fiscaal loon van het nieuwe jaar.
Gerelateerde begrippen
Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.
Alle begrippen bekijken
- ArbeidsvoorwaardengesprekEen arbeidsvoorwaardengesprek is het gesprek na de sollicitatie waarin werkgever en kandidaat het salaris, de uren en de overige arbeidsvoorwaarden afspreken.
- CafetariaregelingEen cafetariaregeling laat medewerkers een deel van hun brutoloon inruilen voor een vergoeding die fiscaal gunstiger is, zoals reiskosten of een fiets.
- JaarsalarisHet jaarsalaris is het brutoloon over een heel jaar: twaalf maandsalarissen met minimaal 8% vakantiegeld, plus een vaste 13e maand als die is afgesproken.
- MinimumloonHet minimumloon is het laagste brutoloon per uur dat je een werknemer mag betalen. Vanaf 1 januari 2027 is dat € 15,29 voor wie 21 jaar of ouder is.
- PersoneelsdossierWat er in een personeelsdossier hoort, wat er niet in mag, hoe lang je elk stuk bewaart en wie het mag inzien. Met de termijnen van de AP.
- SchijnzelfstandigheidSchijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zzp'er werkt terwijl het in de praktijk loondienst is. Als opdrachtgever betaal je dan alsnog de loonheffingen.
- Stilzwijgende verlengingWerkt een medewerker na de einddatum door, dan loopt het tijdelijk contract stilzwijgend door. Hoe lang, op welke voorwaarden en wat het met de ketenregeling doet.
- TransitievergoedingDe transitievergoeding is het wettelijke bedrag dat je als werkgever betaalt als jij een arbeidsovereenkomst laat eindigen: een derde maandloon voor elk jaar dat de medewerker in dienst was, vanaf de eerste werkdag.
- VaststellingsovereenkomstEen vaststellingsovereenkomst is een schriftelijke afspraak waarmee werkgever en werknemer een arbeidsovereenkomst samen beëindigen, met de einddatum, de vergoeding en de eindafrekening erin vastgelegd.
- Wet DBADe Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) regelt sinds 2016 dat opdrachtgever en zzp'er samen beoordelen of een opdracht eigenlijk loondienst is.
- Wet loontransparantieDe Wet loontransparantie is het Nederlandse wetsvoorstel dat de Europese richtlijn 2023/970 invoert: werkgevers moeten open zijn over salarissen en loonverschillen tussen mannen en vrouwen kunnen uitleggen.
- Wet verbetering poortwachterDe Wet verbetering poortwachter legt vast wat werkgever en zieke werknemer in twee jaar ziekte moeten doen. Het schema per week en wat het UWV toetst.
Geen begrippen gevonden voor je zoekopdracht.
Help Center
Antwoorden, handleidingen en oplossingen voor problemen, allemaal op één plek. Alles wat je nodig hebt om meer uit Shiftbase te halen.
Contact
Heb je een vraag of loop je vast? Ons supportteam helpt je via chat, mail of telefoon, en snel ook.
Demo
Zie Shiftbase in actie in een persoonlijke demo, vrijblijvend en toegespitst op hoe jouw team roostert, uren registreert en verlof regelt.