Verzamelinkomen

Het verzamelinkomen is je inkomen uit box 1, 2 en 3 samen, min je persoonsgebonden aftrek: het bedrag op je aanslag inkomstenbelasting.

Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:

Wat is het verzamelinkomen?

Het verzamelinkomen is je inkomen uit box 1, box 2 en box 3 bij elkaar opgeteld, min je persoonsgebonden aftrek. Het is het bedrag dat de Belastingdienst op je aanslag inkomstenbelasting zet. Toeslagen, de eigen bijdrage bij het CAK en de toewijzing van een sociale huurwoning gaan van datzelfde bedrag uit.

De Belastingdienst legt het vast in de basisregistratie inkomen. Daar heet het je geregistreerd inkomen. Heb je aangifte gedaan, dan is je geregistreerd inkomen het verzamelinkomen van je aanslag. Heb je geen aangifte gedaan, dan registreert de Belastingdienst je belastbaar jaarloon: het loon, de uitkering of het pensioen dat op je jaaropgaaf staat.

Elke box heeft zijn eigen inkomsten en zijn eigen aftrekposten:

Box

Wat erin zit

Wat ervan af kan

Box 1: werk en woning

Loon, winst uit onderneming, uitkering, pensioen, eigenwoningforfait

Hypotheekrente, ondernemersaftrek

Box 2: aanmerkelijk belang

Dividend of verkoopwinst uit een bv waarin je minstens 5% van de aandelen hebt

Kosten van dat aanmerkelijk belang

Box 3: sparen en beleggen

Het forfaitaire voordeel uit spaargeld, beleggingen en een tweede woning

Het heffingsvrij vermogen

Na de drie boxen gaat de persoonsgebonden aftrek eraf. Dat zijn betaalde partneralimentatie, specifieke zorgkosten, kosten voor tijdelijk verblijf thuis van een ernstig gehandicapte en giften. Wat je daarvan in een jaar niet kwijt kunt, schuift door naar een volgend jaar.

Verzamelinkomen berekenen: een rekenvoorbeeld

Ilse werkt als kok in een restaurant en heeft een koophuis. Haar spaargeld blijft onder het heffingsvrij vermogen en ze heeft geen aandelen in een bv. Stel dat dit op haar jaaropgaaf en in haar aangifte staat:

Stap

Bedrag

Brutoloon over het jaar, met vakantiegeld, onregelmatigheidstoeslag en uitbetaalde overuren

€ 36.400

Pensioenpremie die de werkgever heeft ingehouden

−€ 1.300

Fiscaal loon op de jaaropgaaf

€ 35.100

Eigen woning: eigenwoningforfait € 1.600 min hypotheekrente € 5.900

−€ 4.300

Inkomen box 1 (box 2 en box 3 zijn nul)

€ 30.800

Drempelinkomen

€ 30.800

Persoonsgebonden aftrek: het aftrekbare deel van haar giften

−€ 250

Verzamelinkomen

€ 30.550

Het verzamelinkomen van Ilse is dus € 30.550, bijna € 5.900 minder dan het brutoloon dat ze verdiende. Het verschil zit in de pensioenpremie, die het fiscaal loon al verlaagt, en in de hypotheekrente. Zonder koophuis en zonder giften was haar verzamelinkomen gelijk geweest aan haar fiscaal loon: € 35.100.

Zelf rekenen gaat in dezelfde volgorde. Begin bij het fiscaal loon op de jaaropgaaf van elke werkgever en tel uitkeringen en andere inkomsten in box 1 erbij. Haal het saldo van je eigen woning ervan af, tel box 2 en box 3 op en trek als laatste de persoonsgebonden aftrek eraf. Wie het precies wil weten, ziet het bedrag na het invullen van de aangifte in Mijn Belastingdienst.

Is het verzamelinkomen bruto of netto?

Het verzamelinkomen is een bruto bedrag: de inkomstenbelasting is er nog niet af. Het is wel iets anders dan je brutoloon. Het brutoloon is het afgesproken loon met toeslagen, het verzamelinkomen is wat er fiscaal van overblijft na pensioenpremie, aftrekposten en persoonsgebonden aftrek. Inkomsten van buiten je baan zijn er juist bij opgeteld.

Daarom is het verzamelinkomen meestal lager dan het bruto jaarinkomen dat in je contract of op een werkgeversverklaring staat. Het kan ook hoger uitvallen: door een bijtelling voor een auto van de zaak, een tweede baan, een uitkering of inkomsten uit box 2 en box 3.

Verzamelinkomen, drempelinkomen, toetsingsinkomen en belastbaar inkomen

Vier begrippen die op elkaar lijken en elk iets anders meten. Het verschil zit vooral in de vraag welke aftrek er al af is.

Begrip

Wat het is

Waarvoor het telt

Belastbaar inkomen

Het inkomen per box na de aftrekposten van die box

De belasting per box

Drempelinkomen

Box 1, 2 en 3 samen, vóór de persoonsgebonden aftrek

De drempels voor zorgkosten en giften

Verzamelinkomen

Box 1, 2 en 3 samen, ná de persoonsgebonden aftrek

Aanslag inkomstenbelasting, CAK, sociale huur

Toetsingsinkomen

Het verzamelinkomen van de definitieve aanslag, of zonder aangifte het belastbare loon

Zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag

Het drempelinkomen is dus het verzamelinkomen zonder de persoonsgebonden aftrek. Het toetsingsinkomen is voor wie aangifte doet hetzelfde bedrag als het verzamelinkomen. Wie geen aangifte doet, heeft geen verzamelinkomen op een aanslag. Dan gebruikt de Dienst Toeslagen het belastbare loon van de jaaropgaaf. Voor een toeslag telt bovendien het toetsingsinkomen van je toeslagpartner mee: de twee worden opgeteld tot het gezamenlijk inkomen.

Waar vind je je verzamelinkomen?

Je verzamelinkomen staat op je definitieve aanslag inkomstenbelasting. Zonder papieren aanslag zie je het in Mijn Belastingdienst, onder Inkomensverklaring en geregistreerd inkomen, of in MijnOverheid onder Financiën en Geregistreerd inkomen. Je logt bij allebei in met DigiD.

Vraagt een woningcorporatie, het CAK of een andere instantie om bewijs, dan download je een inkomensverklaring. Voor 2025 kan dat vanaf maart 2026 als je geen aangifte hoeft te doen en vanaf april 2026 als je eerst aangifte doet. De verklaringen over 2020 tot en met 2024 download je als IB60 in Mijn Belastingdienst. Voor 2012 tot en met 2019 bel je de BelastingTelefoon.

Wat de werkgever aan het verzamelinkomen bijdraagt

Voor de meeste medewerkers in loondienst bestaat het verzamelinkomen grotendeels uit het fiscaal loon dat de werkgever via de loonaangifte doorgeeft. Doet een medewerker geen aangifte, dan is dat fiscaal loon zelfs het hele geregistreerde inkomen. Het getal op de jaaropgaaf gaat dan rechtstreeks naar de toeslagen. Als HR-manager of ondernemer krijg je de vragen daarover vaak als eerste.

Alles wat belast loon is, telt mee: het vaste loon, vakantiegeld, een bonus of dertiende maand, uitbetaalde overuren, een onregelmatigheidstoeslag en uitbetaalde verlofuren. Een onbelaste vergoeding, zoals de reiskostenvergoeding binnen de vrijstelling, telt niet mee.

Het jaar telt ook. Loon is fiscaal genoten op het moment dat het wordt betaald of verrekend (artikel 13a Wet op de loonbelasting 1964). Stel dat een medewerker in de bediening in december veertig overuren maakt en dat die pas met het salaris van januari worden uitbetaald. Dan vallen ze in het fiscaal loon van januari en dus in het verzamelinkomen van het nieuwe jaar. Voor wie net rond een toeslaggrens zit, verschuift zo een deel van het inkomen naar het jaar erna. Een medewerker die zijn toeslag schat op basis van de loonstroken van december, rekent dan met het verkeerde jaar.

Wat er in de loonadministratie misgaat, komt zo in het verzamelinkomen terecht: overuren die niet zijn uitbetaald, een toeslag die over het verkeerde uurloon is berekend, verlofuren die als gewerkte uren zijn doorgegeven. De correctie loopt via het salarispakket en de loonaangifte. Hoe later in het jaar de fout boven komt, hoe meer werk dat is. Let er ook op dat een werkgeversverklaring voor een hypotheek een ander getal vraagt: het bruto jaarinkomen, niet het verzamelinkomen.

Shiftbase berekent geen verzamelinkomen en maakt geen jaaropgaaf; dat doet het salarispakket. Wel worden in Shiftbase gewerkte uren, toeslagen, overuren en verlof al opgeteld terwijl de periode loopt. Bij het afsluiten controleer je de cijfers en exporteer je ze naar het salarispakket, zoals Nmbrs, AFAS, Loket of SD Worx. Wat daar binnenkomt, is wat er later op de jaaropgaaf staat.

Telt buitenlands inkomen mee?

Wie in Nederland woont, geeft in de aangifte zijn wereldinkomen op: ook loon, pensioen of een uitkering uit het buitenland. Dat inkomen telt mee in box 1 en dus in het verzamelinkomen. Dubbele belasting voorkom je met de aftrek ter voorkoming van dubbele belasting. Die aftrek verlaagt de Nederlandse belasting over dat inkomen, niet het inkomen zelf. Een medewerker die naast zijn baan bij jou in Duitsland of België werkt, kan daardoor een hoger verzamelinkomen hebben dan zijn jaaropgaaf doet vermoeden. Voor toeslagen telt buitenlands inkomen ook mee in het toetsingsinkomen. De regels per land staan bij de Belastingdienst onder buitenlands inkomen.

Veelgestelde vragen

Het verzamelinkomen is een bruto bedrag, want de inkomstenbelasting is er nog niet af. Het is niet hetzelfde als je brutoloon: pensioenpremie, hypotheekrente en persoonsgebonden aftrek zijn er al af. Inkomsten uit een tweede baan, een uitkering of box 2 en 3 zijn er juist bij opgeteld.

Het toetsingsinkomen is hetzelfde als het verzamelinkomen wanneer je aangifte inkomstenbelasting doet: de Dienst Toeslagen neemt het verzamelinkomen van je definitieve aanslag over. Doe je geen aangifte, dan is je toetsingsinkomen het belastbare loon dat op je jaaropgaaf staat.

Het verzamelinkomen is niet hetzelfde als het belastbaar inkomen. Het belastbaar inkomen wordt per box berekend, na de aftrekposten van die box. Het verzamelinkomen telt de belastbare inkomens van box 1, 2 en 3 op en haalt daar de persoonsgebonden aftrek vanaf.

Het verzamelinkomen is meestal lager dan het bruto jaarinkomen, omdat de pensioenpremie die je werkgever inhoudt het fiscaal loon al verlaagt. Daarna gaan het saldo van je eigen woning en de persoonsgebonden aftrek, zoals giften of specifieke zorgkosten, er nog af.

Het gezamenlijk inkomen voor toeslagen is jouw toetsingsinkomen plus dat van je toeslagpartner. Voor beiden geldt het verzamelinkomen van de aanslag, of zonder aangifte het belastbare loon van de jaaropgaaf. Bij huurtoeslag telt ook het inkomen van een medebewoner mee.

Wie geen aangifte doet, heeft geen verzamelinkomen op een aanslag. De Belastingdienst registreert dan het belastbaar jaarloon, dat je ziet in Mijn Belastingdienst onder Inkomensverklaring en geregistreerd inkomen. Het is hetzelfde bedrag als het fiscaal loon op de jaaropgaaf.

Uitbetaalde overuren en vakantiegeld tellen mee voor het verzamelinkomen, net als een bonus of een onregelmatigheidstoeslag. Ze tellen in het jaar waarin ze worden uitbetaald: overuren uit december die in januari worden betaald, horen bij het fiscaal loon van het nieuwe jaar.

Carin Vreede
Carin VreedeTeamlead Online Marketing

Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.

Alle begrippen bekijken