Wet verbetering poortwachter

De Wet verbetering poortwachter, vaak kortweg wet poortwachter, legt vast wat werkgever en zieke werknemer in de eerste twee ziektejaren samen moeten doen om terugkeer naar werk mogelijk te maken. De wet geldt sinds 1 april 2002. Het UWV is de poortwachter: voordat het een WIA-aanvraag behandelt, toetst het of er genoeg aan re-integratie is gedaan. Is dat niet zo, dan betaalt de werkgever langer loon door.

De Wvp is een wijzigingswet. De regels zelf staan nu vooral in het Burgerlijk Wetboek (art. 7:629, 7:658a en 7:660a), de Ziektewet en de Wet WIA. De termijnen per stap zijn uitgewerkt in een ministeriële regeling. Hoe het UWV de inspanningen beoordeelt, staat in de Werkwijzer poortwachter van het UWV.

Schema van de wet poortwachter: de stappen per week

De termijnen tellen vanaf de eerste ziektedag. Ziekteperiodes met minder dan vier weken ertussen tellen samen (art. 7:629 lid 10 BW en, voor de melding na 42 weken, art. 38 Ziektewet).

Rekenvoorbeeld: ziek vanaf 5 januari 2026

Een medewerker in de keuken van een restaurant meldt zich op maandag 5 januari 2026 ziek en blijft lang uit. Zo vallen de termijnen dan:

Zet die data meteen in je agenda zodra duidelijk wordt dat het verzuim langer duurt. Een probleemanalyse die in week 9 binnenkomt, schuift elke volgende stap op en is een van de eerste dingen die het UWV in het dossier ziet.

Probleemanalyse en eerstejaarsevaluatie

Twee documenten dragen het hele traject. De probleemanalyse is het advies van de bedrijfsarts, uiterlijk in week 6: wat de werknemer nog wel en niet kan, hoe het herstel naar verwachting verloopt en welk werk mogelijk is. Medische details staan er niet in, alleen beperkingen en mogelijkheden. Verandert de situatie, dan stelt de bedrijfsarts de analyse bij. Op die analyse bouwt het plan van aanpak verder.

De eerstejaarsevaluatie maak je samen met de werknemer als die bijna een jaar ziek is. Je kijkt terug op wat er is gebeurd en vooruit naar het tweede jaar: blijft terugkeer in het eigen bedrijf het doel, of moet werk bij een andere werkgever erbij? Het UWV heeft daarvoor een formulier. Wat je hier opschrijft, leest het UWV later terug in het re-integratieverslag, dus een eerstejaarsevaluatie die alleen zegt dat alles volgens plan loopt, helpt je niet als het plan niet werkte.

Wat het UWV toetst: het re-integratieverslag

Bij de WIA-aanvraag hoort het re-integratieverslag. Daarin zitten de probleemanalyse, het plan van aanpak met alle bijstellingen, de evaluaties en de eerstejaarsevaluatie. Het UWV kijkt of de stappen op tijd zijn gezet en of de inspanningen genoeg waren: eerst om terug te keren in het eigen bedrijf en, als dat niet kon, om werk te vinden bij een andere werkgever. Wat die twee sporen inhouden en wat werkgever en werknemer elk moeten doen, staat bij re-integratie.

Wat het UWV in de praktijk mist, is vaak niet de grote lijn maar het bewijs. Een plan van aanpak dat na een mislukte opbouw niet is bijgesteld. Een evaluatie die alleen mondeling plaatsvond. Een medewerker die weer twaalf uur per week werkt, zonder dat ergens staat welke uren en welke taken. Leg daarom bij elke evaluatie vast hoeveel uur er is gewerkt en wat er is afgesproken.

In Shiftbase staat de ziekmelding zonder einddatum in de verlofregistratie. Zet je de re-integratiediensten gewoon in het rooster, dan komen de gewerkte uren via het inklokken in de urenregistratie. Zo heb je bij elke evaluatie per week de uren die je medewerker weer werkt. Hoe je die opbouw stap voor stap invult, staat in de blog over re-integratie activiteiten.

Loonsanctie: als het UWV vindt dat je te weinig deed

Ziet het UWV tekortkomingen zonder deugdelijke grond, dan verlengt het de loondoorbetaling met ten hoogste 52 weken (art. 25 lid 9 WIA). Dat is de loonsanctie. Het UWV beslist daarover uiterlijk zes weken voor het einde van de wachttijd van 104 weken (art. 25 lid 10 WIA). De verlenging is bedoeld om de tekortkoming te herstellen, dus de re-integratie gaat in die periode gewoon door.

Een loonsanctie inkorten

Heb je de tekortkoming hersteld, dan meld je dat bij het UWV en laat je zien wat je hebt gedaan (art. 25 lid 12 WIA). Het UWV beslist binnen drie weken. Stelt het vast dat het herstel er is, dan eindigt de loonsanctie zes weken na die beslissing (lid 13 en 14). Langer dan 52 weken duurt een loonsanctie nooit. In de praktijk heet zo'n melding een bekortingsverzoek.

Ook een werknemer die niet meewerkt, heeft gevolgen te verwachten. Weigert de werknemer zonder deugdelijke grond passend werk of medewerking aan het plan van aanpak, dan heeft hij of zij voor die tijd geen recht op loon (art. 7:629 lid 3 BW).

Wat er verandert

Twee wetsvoorstellen raken de wet poortwachter. Geen van beide is in oktober 2026 wet. Het eerste maakt het advies van de bedrijfsarts leidend bij de toets van het UWV na twee jaar ziekte; dat lag in maart 2026 bij de Raad van State. Het tweede (Kamerstuk 36 926, in april 2026 naar de Tweede Kamer) geeft kleine en middelgrote werkgevers de keuze om zich vanaf het tweede ziektejaar onder voorwaarden alleen nog op spoor 2 te richten. De beoogde ingangsdatum daarvan is 1 januari 2030.