Compensatie-uren: het verschil met overuren

Compensatie-uren: het verschil met overuren
Geschreven door: Carin VreedeLeestijd: 6 minGepubliceerd op: 26 oktober 2026

Compensatie-uren zijn uren die een medewerker meer werkt dan in het contract staat en later terugkrijgt als betaalde vrije tijd. Ze komen op een eigen saldo, los van de vakantie-uren. Met overuren en plusuren worden ze vaak door elkaar gehaald. Voor jou als werkgever maakt het wel uit welke van de drie het is: het bepaalt wat je registreert, wat je uitbetaalt en wanneer.

Compensatie-uren, overuren en plusuren naast elkaar

Alle drie gaan over uren boven het contract. Ze verschillen in hoe ze ontstaan en in wat de medewerker ervoor terugkrijgt.

Compensatie-uren

Overuren

Plus- en minuren

Wat het is

Extra gewerkte uren die als vrije tijd terugkomen

Uren boven de normale arbeidsduur, meestal op verzoek van de werkgever

Het verschil tussen gewerkte uren en contracturen in een periode

Wat de medewerker krijgt

Betaalde vrije tijd, of geld als de regeling dat toelaat

Loon, vaak met een toeslag, of vrije tijd

Een saldo dat later wordt verrekend

Kan het saldo negatief worden?

Ja, als er meer is opgenomen dan opgebouwd

Nee

Ja, dat zijn minuren

Een uur extra werk kan dus in elk van de drie kolommen terechtkomen. Vaak loopt het via de plus- en minuren: die worden over een periode tegen elkaar weggestreept. Wat er daarna aan plusuren overblijft, gaat als compensatie-uren naar een saldo voor vrije tijd. Overuren die je met een toeslag uitbetaalt, komen niet op dat saldo. Spreek je af dat overuren als vrije tijd terugkomen, dan heet dat tijd voor tijd. Ook die uren staan als compensatie-uren op het saldo.

Rekenvoorbeeld: de plusuren van een parttimer in de supermarkt

Lisa (23) werkt in een supermarkt met een contract van 24 uur per week en een uurloon van € 15,50 bruto. Ze krijgt elke vier weken haar contracturen betaald. In de vier weken van december 2026 werkt ze dit:

Week

Gewerkt

Contract

Verschil

1

27 uur

24 uur

+3

2

22 uur

24 uur

−2

3

28 uur

24 uur

+4

4

26 uur

24 uur

+2

Totaal

103 uur

96 uur

+7

De twee minuren uit week 2 vallen weg tegen de plusuren. Er blijven 7 uur over. Volgens de regeling van de supermarkt komen die als compensatie-uren op haar saldo. Lisa neemt ze in februari op, in een week waarin ze 17 uur werkt en 24 uur betaald krijgt.

Maakt Lisa elke maand zulke uren, dan past haar contract niet meer bij het werk. Een contract met meer uren is dan eenvoudiger dan een saldo dat blijft oplopen. Ook je personeelsplanning wordt er voorspelbaarder van.

Waar het misgaat: het minimumloon

Over deze loonperiode krijgt Lisa € 1.488 bruto (96 × € 15,50), terwijl ze 103 uur heeft gewerkt. Per gewerkt uur is dat € 14,45. Het minimumuurloon voor werknemers van 21 jaar en ouder is sinds 1 juli 2026 € 14,99 bruto. Doordat de 7 uur in deze periode niet worden betaald, zakt haar loon per gewerkt uur onder het minimum.

Dan geldt artikel 13a van de Wet minimumloon. De extra uren betaal je uiterlijk in de volgende loonperiode uit, hier 7 × € 15,50 = € 108,50 bruto. Compensatie-uren mogen het alleen worden als Lisa dat vóór het extra werk schriftelijk met je heeft afgesproken en de cao het toestaat. Ze neemt de uren dan uiterlijk vóór 1 juli 2027 op. Artikel 13a staat sinds 1 januari 2018 in de wet, de voorwaarde over de cao geldt sinds 1 januari 2019.

Verdiende Lisa € 18 per uur, dan kwam ze over dezelfde periode uit op € 16,78 per gewerkt uur. De Wet minimumloon zegt dan niets over haar 7 uur. Wat ermee gebeurt, bepaalt jullie eigen regeling. Parttimers met een uurloon net boven het minimum zakken er dus snel onder zodra ze extra uren maken die je niet in dezelfde periode uitbetaalt.

Compensatie-uren in de min

Een saldo met compensatie-uren kan onder nul komen. Dat gebeurt als een medewerker meer vrije tijd opneemt dan er aan uren is opgebouwd, of als minuren van het saldo worden afgeboekt. Wie in de min staat, heeft vrije tijd gehad waar nog geen gewerkte uren tegenover staan. Of je dat later laat inhalen of met het loon verrekent, hangt af van wat er is afgesproken. Wat daarbij wel en niet mag, lees je bij minuren.

Compensatie-uren opnemen of uitbetalen

Compensatie-uren neemt een medewerker op zoals ander verlof: hij vraagt de uren aan en jij kijkt of het rooster het toelaat. Plan de opname liefst in weken waarin je minder mensen nodig hebt. Dan valt er in de drukke weken geen gat in je personeelsplanning.

Of compensatie-uren vervallen, staat in de cao of de regeling. Voor uren onder artikel 13a geldt de termijn uit de wet: opnemen vóór 1 juli van het jaar erna, anders uitbetalen. Wat medewerkers verder mogen meenemen naar het volgende jaar, lees je in de blog over hoe lang je tijd voor tijd mag meenemen.

Uitbetalen doe je als de regeling dat toelaat, als de termijn voorbij is of als iemand uit dienst gaat. Uitbetaalde compensatie-uren zijn loon, dus je houdt er loonheffing op in, net als op het gewone salaris. Wat de medewerker netto overhoudt, staat in het artikel over overuren uitbetalen. Gaat iemand uit dienst, dan betaal je uren onder artikel 13a uit met de eindafrekening; dat staat in lid 4. Voor andere uren leg je in de regeling vast wat er bij vertrek gebeurt.

Compensatie-uren bijhouden in Shiftbase

In Shiftbase komen gewerkte uren boven het contract in het plus-minoverzicht van de medewerker. Ze ontstaan uit de urenregistratie, uit toeslagen of uit het overwerkbeleid. In dat overwerkbeleid stel je per dag of per week in wat er gebeurt met uren boven een grens, bijvoorbeeld boven 8 uur per dag: ze gaan met een toeslag naar de eerstvolgende uitbetaling, of ze tellen mee bij de plus- en minuren. Het beleid koppel je aan een contracttype.

Bij het maken van de personeelsplanning zie je de contracturen van iedere medewerker. Zo zie je wie al boven zijn uren zit voordat je hem een extra dienst geeft.

Wil je compensatie-uren apart bijhouden als vrije tijd, maak dan in de verlofregistratie een eigen verlofsaldo aan in uren, bijvoorbeeld ‘Compensatie-uren’. Daar koppel je een afwezigheidstype aan, zodat opgenomen uren van dat saldo afgaan. Voor het saldo stel je ook in wanneer het na het jaar van opbouw vervalt.

Betaal je uren uit, dan voeg je in het plus-minoverzicht een correctie toe van het type Uitbetaling, met de datum waarop je uitbetaalt. Voor meerdere medewerkers tegelijk kan dat met een bulkactie. De uitbetaalde uren staan daarna in het payrollrapport voor je salarisadministratie.

Shiftbase toetst het rooster aan de Arbeidstijdenwet. Wat je cao over compensatie-uren zegt, zoals een termijn of een maximaal saldo, stel je zelf in.

Bronnen: Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, artikel 13a · Rijksoverheid, bedragen minimumloon 2026

Veelgestelde vragen

Compensatie-uren zijn uren die een medewerker meer werkt dan in het contract staat en later opneemt als betaalde vrije tijd. Ze staan op een eigen saldo, los van de vakantie-uren. Of en hoe een medewerker ze opbouwt, staat in de cao, het contract of de personeelsregeling.

Het verschil tussen compensatie-uren en overuren zit in de vergoeding. Overuren zijn uren die een medewerker boven de normale arbeidsduur werkt, meestal op verzoek van de werkgever. Ze worden vaak met een toeslag uitbetaald. Compensatie-uren zijn extra gewerkte uren die als vrije tijd terugkomen. Laat je overuren als vrije tijd opnemen, dan worden het compensatie-uren.

Staan compensatie-uren in de min, dan heeft een medewerker meer vrije tijd opgenomen dan hij aan extra uren heeft opgebouwd, of zijn er minuren van het saldo afgeboekt. Hoe dat wordt ingehaald of verrekend, hangt af van de afspraken. Wat daarbij mag, lees je bij minuren.

Compensatie-uren kunnen vervallen als de cao of de regeling dat zegt. Voor uren onder artikel 13a van de Wet minimumloon geldt een vaste termijn: opnemen vóór 1 juli van het jaar erna, anders betaalt de werkgever ze uit. Meer over die termijn lees je in de blog over tijd voor tijd meenemen.

Of een werkgever bepaalt wanneer compensatie-uren worden opgenomen, staat in de cao of de regeling. Staat er niets over in, dan plan je de opname in overleg met de medewerker, bij voorkeur in rustige weken.

Carin Vreede
Carin VreedeTeamlead Online Marketing

Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.

Blog

Lees meer over Shiftbase

Alle blogs bekijken