Vakantiedagen kopen

Vakantiedagen kopen is een afspraak waarin een medewerker brutoloon inlevert voor extra vrije uren bovenop het wettelijk minimum.

Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:

Wat is vakantiedagen kopen?

Vakantiedagen kopen is een afspraak waarin een medewerker een deel van zijn brutoloon inlevert voor extra vrije uren, bovenop de vakantie waar hij al recht op heeft. Je hoort ook vakantie-uren kopen, verlof kopen of extra vakantiedagen bijkopen. Betalen gaat via de loonstrook: de werkgever houdt het bedrag in op het maandloon, het vakantiegeld of de eindejaarsuitkering.

De wet regelt het kopen van vakantiedagen niet. Of het kan, hoeveel uren en tegen welke prijs, staat in de cao of in een regeling die de werkgever zelf opstelt. In cao's met een individueel keuzebudget (IKB) of een cafetariaregeling is verlof kopen vaak een van de keuzes.

Omdat het bedrag van het brutoloon afgaat, betaalt de medewerker er geen loonheffing over. Een gekochte dag kost netto dus minder dan bruto. Daar staat tegenover dat de medewerker over die uren ook geen loon krijgt. In geld komt een gekochte dag neer op een vrije dag zonder loon, alleen vooraf afgesproken en via de loonstrook verrekend.

Alleen bovenop het wettelijk minimum

Elke werknemer bouwt per jaar vakantie op van minstens vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week (art. 7:634 BW). Bij een contract van 32 uur is dat 128 uur. Van die uren kan een werknemer tijdens het dienstverband geen afstand doen tegen geld (art. 7:640 lid 1 BW). Alles wat erbij komt, ook gekochte uren, valt onder de bovenwettelijke vakantiedagen.

Dat onderscheid bepaalt ook hoe lang uren geldig zijn. Wettelijke uren vervallen zes maanden na het jaar waarin ze zijn opgebouwd (art. 7:640a BW), dus uren uit 2026 op 1 juli 2027. Voor bovenwettelijke uren geldt een verjaringstermijn van vijf jaar (art. 7:642 BW). Veel regelingen spreken voor gekochte uren iets korters af: opnemen in het jaar van aankoop. Wat dan over is, koopt de werkgever terug. Zet die termijn in de regeling, anders blijft onduidelijk welke geldt.

Wat kost een gekochte vakantiedag?

De prijs staat in de regeling. Meestal is het het bruto uurloon maal het aantal uren, soms met 8% vakantiegeld erbovenop. Voor een fulltimer met een vijfdaagse werkweek is één dag ongeveer 1/260 van het jaarloon zonder vakantiegeld (52 weken van 5 dagen), afgerond 0,4%.

Een voorbeeld uit de winkel. Een verkoopmedewerker werkt 32 uur per week, verdeeld over vier dagen van 8 uur, voor € 2.600 bruto per maand. Ze wil in de zomer twee dagen langer weg en koopt daarvoor 16 uur:

Stap

Berekening

Uitkomst

Uren per maand

32 × 52 ÷ 12

138,67 uur

Bruto uurloon

€ 2.600 ÷ 138,67

€ 18,75

16 uur tegen uurloon

16 × € 18,75

€ 300

16 uur met 8% vakantiegeld

€ 300 × 1,08

€ 324

Welk van de twee bedragen ze betaalt, staat in de regeling. Wat ze netto inlevert, hangt af van het tarief waartegen het laatste deel van haar loon wordt belast. Stel dat dat 40% is: dan kost € 300 bruto haar ongeveer € 180 netto. De € 120 die ze minder aan belasting betaalt, is de belasting over loon dat ze ook niet krijgt.

Betalen met maandloon, vakantiegeld of eindejaarsuitkering

De regeling bepaalt waarmee de medewerker betaalt. De drie gangbare bronnen verschillen vooral in het moment van inhouden:

Betaald met

Wanneer ingehouden

Waar je op let

Maandloon

In de maand na de aanvraag, of verdeeld over een aantal maanden

Het loon over de gewerkte uren mag niet onder het minimumloon zakken

Vakantiegeld

Bij de uitbetaling, vaak in mei

Belast tegen het bijzonder tarief, dus een ander percentage dan het maandloon

Eindejaarsuitkering of 13e maand

In december

De uren zijn vaak al opgenomen voordat ze betaald zijn; leg vast wat er bij vertrek gebeurt

Bij medewerkers op of net boven het minimumloon zit de grens in de inhouding op het maandloon: het loon mag daardoor niet onder het minimumloon uitkomen. Kies voor hen een bron waar dat niet speelt, zoals een eindejaarsuitkering als die er is.

Over vakantiegeld en eindejaarsuitkering rekent de salarisadministratie met het bijzonder tarief. Dat percentage verschilt meestal van de loonheffing op het maandloon. Dezelfde gekochte dag valt netto dus net iets anders uit, afhankelijk van het geld waarmee hij betaald wordt.

Vakantiedagen kopen of onbetaald verlof?

Wie een paar dagen extra vrij wil, kan ook onbetaald verlof vragen. In geld scheelt het minder dan het lijkt: bij allebei mist de medewerker het loon over die uren. Het verschil zit in het moment van betalen en in wat er vastligt.

Vakantiedagen kopen

Onbetaald verlof

Vakantiedagen verkopen

Wat er gebeurt

Loon inleveren voor extra uren op het verlofsaldo

Vrij zonder loon voor een afgesproken periode

Bovenwettelijke uren inleveren voor geld

Geregeld in

Cao of regeling van de werkgever

Afspraak met de werkgever, soms de cao

Schriftelijke afspraak (art. 7:640 lid 2 BW)

Wanneer verrekend

Vooraf, via maandloon, vakantiegeld of eindejaarsuitkering

In de maand van het verlof

Bij de uitbetaling

Wettelijke vakantieopbouw

Volgens de regeling

Geen opbouw over die uren

Niet van toepassing

Kopen spreidt de kosten en zet de uren vooraf op het saldo, zodat de planner ziet wat er aankomt. Bij onbetaald verlof maak je per keer een afspraak. De opbouw van wettelijke vakantie loopt over die uren dan niet door.

Verkopen is de omgekeerde beweging: de medewerker levert bovenwettelijke uren in voor geld. Dat mag alleen met een schriftelijke afspraak en nooit met de wettelijke uren. Hoe dat werkt en wat het netto oplevert, staat bij vakantiedagen uitbetalen.

Wat je vastlegt in een regeling voor vakantiedagen kopen

Staat er niets in de cao, dan schrijf je de regeling zelf, in het personeelshandboek of als bijlage bij de arbeidsovereenkomst. Regelt de cao het al, dan gaat die voor. Deze punten horen erin:

  • Wie uren mag kopen en vanaf hoeveel maanden in dienst.

  • Het maximum per jaar, naar rato van de contracturen.

  • De prijs per uur, met of zonder vakantiegeld.

  • Waarmee betaald wordt en in welke maand de inhouding valt.

  • Wanneer de aanvraag binnen moet zijn, bijvoorbeeld in januari.

  • Hoe lang gekochte uren geldig zijn en wat er gebeurt met uren die over zijn.

  • Wat er gebeurt bij vertrek, langdurige ziekte of ouderschapsverlof halverwege het jaar.

Een regeling geldt voor iedereen in dezelfde situatie. Parttimers mag je niet anders behandelen dan fulltimers alleen vanwege hun arbeidsduur, tenzij dat objectief gerechtvaardigd is (art. 7:648 BW). Een maximum in uren werkt daarom het best als deel van de contracturen. Onderscheid tussen functiegroepen kan wel, zolang je het kunt uitleggen.

Zet er ook in wat kopen doet met de rest van de arbeidsvoorwaarden. Een lager loon kan doorwerken in de pensioenopbouw, afhankelijk van de pensioenregeling. Het kan ook een latere WW- of Ziektewet-uitkering lager maken, omdat die uitkeringen worden berekend op het loon uit een eerdere periode. Een medewerker die dat vooraf weet, kiest bewuster.

Gekochte uren in een rooster met diensten

In een winkel, restaurant of schoonmaakbedrijf zijn gekochte uren extra afwezigheid die iemand anders moet opvangen. Kopen tien medewerkers elk 16 uur, dan heb je over het jaar 160 uur extra te vullen: vier werkweken van een fulltimer met 40 uur. Daarom laten veel regelingen de aanvragen aan het begin van het jaar binnenkomen. Vaak staat er ook in dat gekochte uren niet in de drukste weken worden opgenomen.

Staan gekochte uren als vakantie op het saldo, dan gelden voor het opnemen dezelfde regels als bij ander verlof, tenzij de regeling iets anders zegt. Je stelt de vakantie vast volgens de wens van de medewerker, behalve als gewichtige redenen zich daartegen verzetten (art. 7:638 lid 2 BW).

Houd gekochte uren in je vakantieregistratie apart van opgebouwde uren. Ze hebben een eigen prijs, een eigen termijn en vaak een eigen afrekening bij vertrek. Wie ze bij de bovenwettelijke uren optelt, weet aan het eind van het jaar vaak niet meer welke uren terugbetaald moeten worden.

In de verlofregistratie van Shiftbase staan wettelijke en bovenwettelijke uren gescheiden, elk met een eigen vervaldatum, en ziet je team het eigen saldo in de app. Goedgekeurd verlof gaat met de gewerkte uren mee naar de export voor de salarisadministratie.

Veelgestelde vragen

Een gekochte vakantiedag kost meestal het bruto uurloon maal het aantal uren van die dag, soms met 8% vakantiegeld erbij. Bij € 18,75 per uur en een dag van 8 uur is dat € 150 bruto. Netto is het minder, omdat de medewerker over het ingeleverde loon geen loonheffing betaalt.

Vakantiedagen kopen levert geen extra belastingvoordeel op. De medewerker betaalt geen loonheffing over het ingeleverde brutoloon, maar krijgt dat loon ook niet. Netto komt een gekochte dag neer op een vrije dag zonder loon. Het voordeel zit in de spreiding: de kosten lopen via het maandloon, het vakantiegeld of de eindejaarsuitkering.

Het verschil tussen vakantiedagen kopen en onbetaald verlof zit in het moment van betalen. Bij kopen levert de medewerker vooraf loon in en staan de uren op zijn verlofsaldo. Bij onbetaald verlof krijgt hij in de maand van het verlof geen loon over die uren. Over die uren bouwt hij ook geen wettelijke vakantie op.

De wet kent geen maximum voor het bijkopen van vakantiedagen. Het maximum staat in de cao of in de regeling van de werkgever, meestal als een aantal dagen of uren per jaar naar rato van de contracturen.

Vakantiedagen kopen kan invloed hebben op de pensioenopbouw, afhankelijk van de pensioenregeling. Rekent de regeling met het salaris uit het contract, dan verandert er niets. Rekent ze met het loon dat werkelijk is betaald, dan bouwt de medewerker over het ingeleverde bedrag minder op. De pensioenuitvoerder kan dat per regeling bevestigen.

Vakantiedagen verkopen kan alleen met bovenwettelijke dagen en alleen met een schriftelijke afspraak (art. 7:640 lid 2 BW). Wettelijke vakantiedagen kun je tijdens het dienstverband niet tegen geld inruilen. Hoe de werkgever bovenwettelijke dagen uitbetaalt, staat bij vakantiedagen uitbetalen.

Een werkgever mag een verzoek om vakantiedagen te kopen weigeren als er geen regeling is, want de medewerker heeft er geen wettelijk recht op. Staat het kopen in de cao of in een bedrijfsregeling, dan gelden de voorwaarden daaruit, zoals een maximum of een aanvraagperiode.

Wat er bij vertrek met gekochte vakantiedagen gebeurt, staat in de regeling. Staan gekochte uren als vakantie op het saldo en zijn ze niet opgenomen, dan heeft de medewerker bij het einde van de arbeidsovereenkomst recht op het loon over die uren (art. 7:641 BW). Zijn ze al opgenomen maar nog niet betaald, dan wordt dat in de eindafrekening verrekend als de regeling dat vastlegt.

Carin Vreede
Carin VreedeTeamlead Online Marketing

Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.

Alle begrippen bekijken