Vaststellingsovereenkomst

Een vaststellingsovereenkomst is een schriftelijke afspraak waarmee werkgever en werknemer een arbeidsovereenkomst samen beëindigen, met de einddatum, de vergoeding en de eindafrekening erin vastgelegd.

Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:

Met een vaststellingsovereenkomst beëindigen jij en een werknemer het contract in overleg. Je hebt dan geen toestemming van het UWV of de kantonrechter nodig. Wel mag de werknemer de afspraak nog twee weken terugdraaien. Of hij daarna WW krijgt, hangt af van wat erin staat.

Wat is een vaststellingsovereenkomst?

Een vaststellingsovereenkomst is een schriftelijke overeenkomst waarin werkgever en werknemer afspreken dat de arbeidsovereenkomst eindigt, op welke datum en onder welke voorwaarden. Andere namen zijn beëindigingsovereenkomst, VSO en ontslag met wederzijds goedvinden.

Het begrip komt uit het algemene contractenrecht. Volgens artikel 7:900 BW leggen partijen in een vaststellingsovereenkomst vast wat tussen hen rechtens geldt, om onzekerheid of een geschil te beëindigen of te voorkomen. In het arbeidsrecht is het de gewone manier om in overleg uit elkaar te gaan. Daarvoor gelden de extra regels van artikel 7:670b BW.

Er is één andere route met instemming van de werknemer: de opzegging met instemming. Dan zeg jij op en stemt de werknemer schriftelijk in (art. 7:671 BW). Ook die instemming mag hij binnen veertien dagen herroepen. Het verschil zit in wat je kunt regelen. Een opzegging met instemming is jouw opzegging met zijn handtekening eronder, een vaststellingsovereenkomst een contract waarin je ook de vergoeding, de vrijstelling van werk en de eindafrekening vastlegt. Volgens het UWV heeft een werknemer bij een opzegging met instemming recht op de transitievergoeding en bij een vaststellingsovereenkomst niet: daar spreek je zelf een vergoeding af.

De vier regels uit artikel 7:670b BW

  1. Schriftelijk. Een overeenkomst waarmee een arbeidsovereenkomst eindigt, is alleen geldig als ze schriftelijk is aangegaan (lid 1). Een mondeling akkoord in een gesprek beëindigt dus niets.

  2. Veertien dagen bedenktijd. De werknemer mag de overeenkomst binnen veertien dagen na de datum waarop ze tot stand kwam zonder opgaaf van reden ontbinden, met een schriftelijke verklaring aan jou (lid 2).

  3. Drie weken als het er niet in staat. Jij vermeldt dat recht in de overeenkomst. Doe je dat niet, dan heeft de werknemer drie weken (lid 3). Een langere bedenktijd mag, een kortere niet: een beding dat het recht beperkt of uitsluit is nietig (lid 6).

  4. Eén keer per zes maanden. Heeft de werknemer een vaststellingsovereenkomst ontbonden en sluiten jullie binnen zes maanden een nieuwe, dan geldt voor die tweede geen bedenktijd (lid 4).

Plan de einddatum daarom altijd na het einde van de bedenktijd en maak het rooster zonder deze medewerker pas definitief als die termijn voorbij is.

Een vaststellingsovereenkomst die de WW niet in gevaar brengt

Een werknemer die meewerkt aan een beëindiging op jouw verzoek, schendt daarmee geen WW-plicht (art. 24 lid 6 Werkloosheidswet). Hij is wel verwijtbaar werkloos als er een dringende reden voor ontslag lag die hem te verwijten is, of als het contract eindigt op zijn eigen verzoek terwijl doorwerken redelijkerwijs van hem gevraagd kon worden (lid 2). Daaruit volgen de punten waar het UWV naar kijkt:

  • Het voorstel komt van jou, met de reden. Schrijf op dat jij voorstelt het contract te beëindigen en waarom, bijvoorbeeld een verschil van inzicht over de functie of een reorganisatie. Ondernemersplein noemt dit als verplicht onderdeel: zonder die zin heeft de werknemer mogelijk geen recht op WW.

  • Het ontslag heeft niets met zijn gedrag te maken. Ligt er een dringende reden, dan is ontslag op staande voet de route en geen vaststellingsovereenkomst.

  • De opzegtermijn is in acht genomen. Daarover gaat de volgende paragraaf.

  • De werknemer is niet ziek op het moment van tekenen. Zie de paragraaf over zieke werknemers.

Het UWV beslist over de uitkering. Ook een overeenkomst die aan alle punten voldoet, geeft de werknemer geen garantie.

Opzegtermijn en einddatum

Voor een vaststellingsovereenkomst geldt geen wettelijke opzegtermijn. Toch telt de opzegtermijn mee: volgens het UWV krijgt de werknemer pas WW als de opzegtermijn voorbij is die bij een gewone opzegging had gegolden. Kies je een eerdere einddatum, dan zit hij tussen die datum en het einde van de termijn zonder loon en zonder uitkering. Dat wordt de fictieve opzegtermijn genoemd.

De termijn die jij als werkgever moet aanhouden, hangt af van hoe lang het contract op de dag van opzegging duurde (art. 7:672 lid 2 BW):

Duur van de arbeidsovereenkomst

Opzegtermijn werkgever

korter dan 5 jaar

1 maand

5 tot 10 jaar

2 maanden

10 tot 15 jaar

3 maanden

15 jaar of langer

4 maanden

Een langere termijn in het contract of de cao gaat voor. Zonder andere afspraak loopt een opzegging tegen het einde van de maand (lid 1). De wettelijke opzegtermijn van twee maanden geldt dus voor een werknemer die vijf tot tien jaar bij je werkt.

Wil je dat iemand eerder stopt met werken, dan hoef je de einddatum niet te vervroegen. Je spreekt vrijstelling van werk af: de werknemer hoeft niet meer te komen, het loon loopt door tot de einddatum en de WW sluit daarop aan.

Rekenvoorbeeld: einddatum en vakantie-uren in een tuincentrum

Een verkoopmedewerker werkt zeven jaar in een tuincentrum, op een contract van 28 uur per week en een uurloon van € 15,80. Na een reorganisatie van de afdeling stel jij voor het contract te beëindigen. Jullie tekenen de vaststellingsovereenkomst op 9 maart.

Stap

Uitkomst

Einde bedenktijd (14 dagen)

23 maart

Opzegtermijn bij zeven dienstjaren

2 maanden

Gerekend vanaf 9 maart, tegen het einde van de maand

einddatum 31 mei

Openstaande vakantie-uren op 31 mei

46 uur

In mei opgenomen in overleg

28 uur

Uitbetaald bij de eindafrekening

18 uur × € 15,80 = € 284,40 bruto

Had je 31 maart als einddatum genomen, dan liep de fictieve opzegtermijn nog tot eind mei en begon de WW van de medewerker pas op 1 juni. April en mei had ze dan zonder inkomen gezeten. Die twee maanden komen in het gesprek altijd terug, als einddatum of als extra vergoeding, dus reken ze vooraf door.

Bij de 18 uitbetaalde vakantie-uren hoort het loon dat de medewerker normaal verdient. Wat daar precies onder valt, lees je bij vakantiedagen uitbetalen. Daarnaast gaan in de eindafrekening de gewerkte uren van mei mee, met de toeslagen voor haar zondagsdiensten, en de vakantiebijslag die ze tot 31 mei heeft opgebouwd (art. 17 lid 3 Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag). Je geeft haar ook een verklaring mee over de vakantie-uren die bij het einde nog openstonden (art. 7:641 lid 2 BW).

Wat je in een vaststellingsovereenkomst zet

Ondernemersplein en het UWV noemen de onderdelen die er in elk geval in horen. In de praktijk komen er een paar bij:

  • de namen en adressen van werkgever en werknemer;

  • de plaats en datum van ondertekening;

  • dat jij voorstelt de arbeidsovereenkomst te beëindigen, en de reden;

  • dat het einde niets te maken heeft met het gedrag van de werknemer;

  • de einddatum, met de opzegtermijn verwerkt;

  • de bedenktijd van veertien dagen of langer;

  • de vergoeding, bruto, en wanneer je die betaalt;

  • de vakantie-uren: opnemen vóór de einddatum of uitbetalen, en hoeveel;

  • de datum van de eindafrekening, met loon, toeslagen en vakantiebijslag tot de einddatum;

  • eventuele vrijstelling van werk, en of de werknemer in die periode vakantie-uren opneemt;

  • wat er gebeurt met een concurrentie- of relatiebeding, een studiekostenbeding en bedrijfseigendommen zoals sleutels, laptop en telefoon;

  • een vergoeding voor de kosten van juridisch advies van de werknemer, als je die afspreekt;

  • een getuigschrift of referentie, als je daar iets over afspreekt;

  • een slotbepaling dat jullie na uitvoering niets meer van elkaar te vorderen hebben.

Die slotbepaling heet finale kwijting. Formuleer de andere afspraken zo dat ze maar op één manier te lezen zijn, want alles wat erbuiten valt, kan later nog opduiken. Het UWV heeft een modelovereenkomst die je als vertrekpunt kunt gebruiken.

De vergoeding en de belasting

De wet schrijft voor een vaststellingsovereenkomst geen vergoeding voor. Volgens het UWV en Ondernemersplein heeft de werknemer dan geen recht op de transitievergoeding: jullie spreken samen een bedrag af. Omdat hij bij een opzegging via het UWV meestal wel een transitievergoeding zou krijgen, is dat wettelijke bedrag in bijna elk gesprek het vertrekpunt. Hoe je het uitrekent en wanneer de kantonrechter er meer bovenop legt, staat bij ontslagvergoeding.

In de loonadministratie komen er twee soorten loon uit een vaststellingsovereenkomst. De vergoeding is loon uit vroegere dienstbetrekking: je houdt loonheffing in met de groene tabel voor bijzondere beloningen, het bijzonder tarief, en je betaalt werkgeversheffing Zvw (Handboek Loonheffingen 2026, § 17.2.6). Uitbetaalde vakantie-uren zijn gewoon loon uit tegenwoordige dienstbetrekking (§ 17.2.4). Zet ze daarom apart in de overeenkomst, zodat je salarisverwerker weet welk bedrag waar hoort.

Ontslag in overleg met een zieke werknemer

Het opzegverbod tijdens ziekte geldt voor een opzegging door jou (art. 7:670 lid 1 BW), niet voor een vaststellingsovereenkomst. Juridisch kun je met een zieke werknemer dus wel tekenen. Voor de werknemer pakt dat vaak slecht uit: stemt hij tijdens ziekte zonder deugdelijke grond in met het einde van zijn contract, dan kan het UWV dat zien als benadeling (art. 45 lid 7 Ziektewet), met gevolgen voor zijn Ziektewet-uitkering. Een werknemer die dat weet, tekent meestal niet.

Na twee jaar ziekte ligt het anders. Dan mag je opzeggen met toestemming van het UWV, maar volgens Ondernemersplein kun je het contract ook in overleg beëindigen met een vaststellingsovereenkomst, zonder toestemming aan te vragen. Vraag bij elke vaststellingsovereenkomst met een zieke of langdurig zieke werknemer eerst juridisch advies.

Als de werknemer niet tekent of zich bedenkt

Niemand kan een werknemer dwingen een voorstel te tekenen. Zegt hij nee, dan blijft hij in dienst en kies je een andere route: opzegging met toestemming van het UWV bij bedrijfseconomische redenen of langdurige ziekte, of ontbinding door de kantonrechter. Ontbindt hij de vaststellingsovereenkomst binnen de bedenktijd, dan loopt de arbeidsovereenkomst gewoon door alsof er niets getekend was.

Druk zetten werkt tegen je. Een overeenkomst die tot stand kwam door bedreiging, bedrog of misbruik van omstandigheden is vernietigbaar (art. 3:44 BW), net als een overeenkomst die de werknemer bij een juiste voorstelling van zaken niet had gesloten (art. 6:228 BW). Geef de werknemer de tekst mee, laat hem advies vragen bij een advocaat, de vakbond of zijn rechtsbijstandsverzekeraar en leg uit wat het einde betekent voor zijn WW.

De eindafrekening voorbereiden

Bij een vaststellingsovereenkomst zit het rekenwerk vooral in de datum en de uren. In Shiftbase zet je de einddatum in het contract van de medewerker. Op die dag wordt hij automatisch inactief, terwijl zijn gegevens bewaard blijven. Het rapport Verlofsaldo totalen toont per medewerker het saldo en de waarde van de vakantie-uren op een datum die je kiest. Kies de einddatum, dan heb je het aantal uren voor de eindafrekening, naast de gewerkte uren per dienst tot die dag. Het salarispakket maakt daarna de eindafrekening en de loonstrook.

Veelgestelde vragen

Een vaststellingsovereenkomst kost de werkgever het loon tot de einddatum, de afgesproken vergoeding en vaak een bijdrage in de kosten van juridisch advies voor de werknemer. Daarbij komen de uitbetaalde vakantie-uren en de opgebouwde vakantiebijslag, die bij elk einde van een contract verschuldigd zijn. Het wettelijke vertrekpunt voor de vergoeding is meestal de transitievergoeding, die je uitrekent zoals bij een ontslagvergoeding.

Een werknemer kan na een vaststellingsovereenkomst WW krijgen als het initiatief bij de werkgever lag, er geen dringende reden voor ontslag was en de opzegtermijn in acht is genomen. Meewerken aan een beëindiging op verzoek van de werkgever is geen verwijtbare werkloosheid (art. 24 lid 6 Werkloosheidswet). Het UWV beslist. De WW begint pas na de opzegtermijn die bij een gewone opzegging had gegolden.

Een vaststellingsovereenkomst op initiatief van de werknemer is mogelijk, maar dan loopt de werknemer het risico dat het UWV hem verwijtbaar werkloos vindt en geen WW toekent (art. 24 lid 2 Werkloosheidswet). Wil een werknemer zelf weg, dan is opzeggen met zijn eigen opzegtermijn de gewone route. Ondernemersplein adviseert werkgevers alleen een vaststellingsovereenkomst op te stellen als zij zelf het einde voorstellen.

Een vaststellingsovereenkomst is meestal sneller dan ontslag via het UWV, omdat er geen ontslaggrond getoetst wordt en geen toestemming nodig is. Daar staat tegenover dat de werknemer moet instemmen, veertien dagen bedenktijd heeft en vaak een vergoeding vraagt die minstens zo hoog is als de transitievergoeding. Het UWV beoordeelt alleen bedrijfseconomisch ontslag en ontslag na twee jaar ziekte. Voor andere redenen is de kantonrechter de route zonder instemming.

Bij een vaststellingsovereenkomst heeft de werknemer geen wettelijk recht op de transitievergoeding, volgens het UWV en Ondernemersplein. Werkgever en werknemer spreken zelf een vergoeding af. In de praktijk is de transitievergoeding wel het vertrekpunt, omdat de werknemer die bij een opzegging via het UWV of de kantonrechter meestal wel zou krijgen.

Een vaststellingsovereenkomst met een zieke werknemer is juridisch toegestaan, omdat het opzegverbod tijdens ziekte alleen geldt voor een opzegging (art. 7:670 BW). De werknemer riskeert wel zijn Ziektewet-uitkering als hij zonder deugdelijke grond instemt met het einde van zijn contract (art. 45 lid 7 Ziektewet). Na twee jaar ziekte is een vaststellingsovereenkomst een gangbare manier om het contract zonder UWV-procedure te beëindigen.

Ontbindt de werknemer de vaststellingsovereenkomst binnen de bedenktijd, dan vervalt de afspraak en loopt de arbeidsovereenkomst door alsof er niets getekend was. Hij doet dat met een schriftelijke verklaring, zonder reden (art. 7:670b lid 2 BW). Sluiten werkgever en werknemer binnen zes maanden daarna opnieuw een vaststellingsovereenkomst, dan heeft de werknemer voor die tweede geen bedenktijd meer.

Carin Vreede
Carin VreedeTeamlead Online Marketing

Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.

Alle begrippen bekijken