Consignatiedienst

Een consignatiedienst is tijd buiten je dienst waarin je bereikbaar moet zijn om bij een onverwachte storing of noodgeval zo snel mogelijk aan het werk te gaan. In de zorg heet het meestal bereikbaarheidsdienst, elders piket-, storings- of pieperdienst. De grenzen staan in artikel 5:9 van de Arbeidstijdenwet. Een vergoeding voor het bereikbaar zijn regelt de wet niet; die komt uit de cao of het contract.

Wat is een consignatiedienst?

De Arbeidstijdenwet omschrijft consignatie als een periode tussen twee diensten of tijdens een pauze, waarin de werknemer alleen verplicht is bereikbaar te zijn om bij onvoorziene omstandigheden op oproep zo snel mogelijk het werk te doen. De monteur zit thuis aan tafel als de telefoon gaat en moet binnen de afgesproken tijd onderweg zijn. Je ziet het bij storingsdiensten, IT-beheer, beveiliging, de zorg en bij gemeenten en nutsbedrijven.

Andere namen voor consignatiedienst

Bereikbaarheidsdienst, piketdienst, wachtdienst, storingsdienst, servicedienst, pieperdienst: in cao's en contracten staan veel namen. Voor de Arbeidstijdenwet doet de naam er niet toe. Voldoet de dienst aan de omschrijving, dan gelden de regels van artikel 5:9.

Bereikbaarheidsdienst in de zorg

In de thuiszorg, de gehandicaptenzorg en ziekenhuizen heet consignatie bijna altijd bereikbaarheidsdienst. Juridisch is het hetzelfde: de zorgmedewerker is thuis bereikbaar en gaat bij een oproep naar de cliënt of de afdeling. Zorg-cao's regelen daarnaast vaak de vergoeding en extra voorwaarden, zoals de maximale aanrijtijd. Wie wel op de werkplek blijft en daar mag rusten of slapen, draait een aanwezigheidsdienst. Daarvoor gelden eigen regels, die alleen in bepaalde sectoren mogen worden gebruikt.

Regels voor een consignatiedienst (Arbeidstijdenwet)

De wet stelt grenzen om te voorkomen dat iemand nooit echt vrij is.

Wie vaak 's nachts wordt opgeroepen, krijgt extra bescherming. Valt de consignatie in 16 weken minstens 16 keer geheel of deels tussen middernacht en zes uur 's ochtends, dan mag de medewerker in die periode gemiddeld niet meer dan 40 uur per week werken. De werkgever kan in plaats daarvan ook zorgen voor minstens 8 uur onafgebroken rust na de laatste nachtelijke oproep, met een gemiddelde van hooguit 45 uur per week. Werk na een oproep telt niet mee voor de gewone regels over dagelijkse en wekelijkse rust en pauzes; de consignatieregels hierboven nemen die plaats in.

Telt een consignatiedienst als werktijd?

Pas vanaf de oproep. Zolang de telefoon stil blijft, is het geen arbeidstijd. De wet regelt daarna drie dingen. De arbeid begint op het moment van de oproep, dus de tijd om naar de werkplek te gaan valt erbinnen. Komt er binnen een half uur na het einde van het werk een nieuwe oproep, dan telt de tussenliggende tijd ook als werk. En werk na een oproep telt altijd als minstens een half uur.

Een storingsmonteur wordt om 2.10 uur gebeld, is om 2.40 uur ter plaatse en klaar om 3.15 uur. Om 3.30 uur gaat de telefoon opnieuw, en die storing is na tien minuten telefonisch opgelost. Omdat de tweede oproep binnen een half uur kwam, telt alles van 2.10 tot 3.40 uur als werk: anderhalf uur.

Consignatievergoeding: wat is gebruikelijk?

Een wettelijke vergoeding voor het bereikbaar zijn bestaat niet. Veel cao's regelen er wel een, als vast bedrag per dag of dienst, als percentage van het uurloon, of als toeslag op de uren die na een oproep worden gewerkt, bijvoorbeeld een onregelmatigheidstoeslag voor nachtwerk. Voor de uren na een oproep betaal je in elk geval het gewone loon. Wat er bovenop komt, leg je schriftelijk vast, zodat niemand achteraf hoeft te onderhandelen.

Verschil tussen consignatie-, bereikbaarheids- en aanwezigheidsdienst

Tips voor het inroosteren van consignatie

Een eerlijke verdeling begint met een vaste toerbeurt, bijvoorbeeld per week. Houd per medewerker bij op hoeveel dagen in de afgelopen vier weken consignatie viel, want daar zit de grens van veertien. Plan geen consignatie direct voor of na een nachtdienst en zet de twee keer 48 uur volledig vrij per vier weken vast in het rooster, voordat de rest wordt ingevuld. Laat na elke oproep de werkelijke tijden registreren, anders kloppen de uren en de vergoeding niet.

Veelgemaakte fouten

Vaak wordt alleen de klus zelf als werktijd geteld, niet de tijd vanaf de oproep. Ook worden twee oproepen kort na elkaar vaak los geteld, terwijl ze samen één aaneengesloten periode zijn. En een medewerker van 17 in de storingsdienst zetten mag niet, ook niet als die het graag wil.

Consignatiediensten inroosteren in Shiftbase

In Shiftbase zet je consignatie als eigen dienst in het rooster, zodat iedereen ziet wie wanneer bereikbaar is. Na een oproep registreert de medewerker de gewerkte uren. De juiste toeslag gaat mee in het loonrapport. Het rooster en de urenregistratie laten dan per medewerker zien hoeveel consignatie en hoeveel werk er is geweest.