Zorgverlof

Zorgverlof is verlof om een zieke naaste te verzorgen: kortdurend tot twee keer de wekelijkse arbeidsduur met minstens 70% loon, langdurend tot zes keer en onbetaald.

Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:

Wat is zorgverlof?

Zorgverlof is verlof voor een medewerker die een zieke of hulpbehoevende naaste moet verzorgen en de enige is die dat op dat moment kan doen. De Wet arbeid en zorg (Wazo) kent twee vormen: kortdurend zorgverlof, waarbij de werkgever minstens 70% van het loon doorbetaalt, en langdurend zorgverlof, dat onbetaald is.

Kortdurend zorgverlof is voor de dagen dat iemand thuis verzorging nodig heeft: een kind met koorts, een partner die na een operatie niet zelf uit bed komt. Langdurend zorgverlof is voor een naaste die levensbedreigend ziek is, of langere tijd ziek of hulpbehoevend. In beide gevallen telt het woord noodzakelijk. Kan een thuiszorgorganisatie, een ziekenhuis of een ander familielid de zorg overnemen, dan heeft de medewerker volgens de Rijksoverheid geen recht op zorgverlof.

Kortdurend en langdurend zorgverlof naast elkaar

Kortdurend zorgverlof

Langdurend zorgverlof

Waarvoor

Noodzakelijke verzorging van een zieke naaste

Een naaste die levensbedreigend ziek is, of langere tijd ziek of hulpbehoevend

Maximaal

2 keer de arbeidsduur per week, per 12 maanden

6 keer de arbeidsduur per week, per 12 maanden

Loon

Minstens 70%, nooit minder dan het minimumloon

Geen loon, tenzij de cao of het contract iets anders regelt

Hoe

Vooraf melden, of zo snel mogelijk als dat niet lukt

Schriftelijk aanvragen, minstens 2 weken vooraf

Weigeren

Alleen direct na de melding, bij een zwaarwegend bedrijfsbelang

Alleen bij een zwaarwegend bedrijfsbelang, schriftelijk en met redenen

Wet

Art. 5:1 tot en met 5:8 Wazo

Art. 5:9 tot en met 5:14 Wazo

Een cao, een overheidsregeling of een afspraak met de ondernemingsraad mag van deze regels afwijken, ook in het nadeel van de medewerker (art. 5:16 Wazo). Bij kortdurend zorgverlof houdt de medewerker dan wel recht op minstens één keer de arbeidsduur per week. Kijk dus eerst in je cao voordat je de wettelijke getallen toepast.

Voor wie mag een medewerker zorgverlof opnemen?

Artikel 5:1 Wazo noemt zeven groepen. Voor alle zeven gelden dezelfde uren en dezelfde loonregels:

  • de echtgenoot, geregistreerde partner of de partner met wie de medewerker samenwoont;

  • een eigen kind of een kind van de partner;

  • een pleegkind dat volgens de basisregistratie personen op hetzelfde adres woont;

  • ouders, broers en zussen, grootouders en kleinkinderen (bloedverwanten in de eerste en tweede graad);

  • een huisgenoot, zolang er geen arbeidsrelatie is;

  • iemand met wie de medewerker een sociale relatie heeft, zoals een buurvrouw of vriend, als de zorg rechtstreeks uit die relatie volgt en redelijkerwijs door de medewerker moet worden gegeven.

Een eigen kind of een partner hoeft niet op hetzelfde adres te wonen; alleen voor een pleegkind staat die eis in de wet. Schoonouders staan er niet apart in. Zij kunnen alleen onder de laatste groep vallen. De naaste mag ook in het buitenland wonen: de wet zegt niet dat de zorg in Nederland moet worden gegeven.

Hoeveel uur zorgverlof per 12 maanden?

Zorgverlof reken je in uren, op basis van de arbeidsduur per week uit het contract. De periode van 12 maanden begint op de eerste dag dat de medewerker het verlof opneemt, niet op 1 januari. Nam een medewerker op 10 maart voor het eerst kortdurend zorgverlof op, dan tellen alle uren tot 10 maart het jaar erna mee. Een nieuwe periode begint pas bij het eerste verlof daarna.

Contract per week

Kortdurend, maximaal

Langdurend, maximaal

16 uur

32 uur

96 uur

24 uur

48 uur

144 uur

32 uur

64 uur

192 uur

40 uur

80 uur

240 uur

Langdurend zorgverlof hoeft niet in één blok. De medewerker geeft bij de aanvraag aan hoe de uren over de week vallen, bijvoorbeeld een paar maanden de helft van de diensten. Voor een rooster is dat vaak makkelijker dan zes weken volledige afwezigheid.

Wat betaal je door tijdens zorgverlof?

Bij kortdurend zorgverlof heeft de medewerker recht op 70% van het loon, maar nooit minder dan het wettelijk minimumloon dat voor die medewerker geldt (art. 5:6 Wazo). Die 70% geldt over het loon tot het maximumdagloon; daarboven hoef je wettelijk niets door te betalen. Krijgt de medewerker over dezelfde uren een uitkering, dan gaat die van het loon af.

Bij een lager uurloon bepaalt de ondergrens het bedrag. Een medewerker van 21 jaar of ouder met € 17,00 per uur krijgt 70%, dus € 11,90. Dat ligt onder het minimumuurloon van € 14,99 (sinds 1 juli 2026). Je betaalt dan € 14,99 per uur zorgverlof.

Langdurend zorgverlof is verlof zonder behoud van loon, net als onbetaald verlof. Wel loopt de opbouw van wettelijke vakantiedagen tijdens alle vormen van zorgverlof door. Uren zorgverlof mag je niet afboeken als vakantie (art. 5:15 Wazo). Minder loon kan gevolgen hebben voor het pensioen van de medewerker en voor toeslagen; dat is iets om bij de aanvraag te bespreken.

Zorgverlof melden en aanvragen

Kortdurend zorgverlof vraagt de medewerker niet aan, die meldt het. De melding gaat vooraf als dat kan, anders zo snel mogelijk, met de reden, het aantal uren, hoe het verlof wordt opgenomen en hoe lang het waarschijnlijk duurt (art. 5:3). Het verlof begint op het moment van de melding. Achteraf mag je vragen om aannemelijk te maken dat het om noodzakelijke verzorging ging, bijvoorbeeld met een afsprakenbevestiging van de huisarts. Een diagnose heb je daarvoor niet nodig.

Langdurend zorgverlof vraagt de medewerker minstens twee weken vooraf schriftelijk aan. In de aanvraag staan de reden, voor wie de zorg is, de ingangsdatum, het aantal uren, de verwachte duur en de spreiding over de week (art. 5:11 lid 1). Wil je meer informatie, dan vraag je die binnen een week schriftelijk op. Eerder beginnen dan twee weken na de aanvraag kan alleen als jij daarmee instemt.

Mag je als werkgever zorgverlof weigeren?

Bij kortdurend zorgverlof kun je het verlof alleen tegenhouden direct na de melding. Daarvoor moet je een zo zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang hebt dat het belang van de medewerker naar redelijkheid moet wijken (art. 5:4). Zeg je bij de melding niets, dan kun je dat later niet meer.

Bij langdurend zorgverlof geldt hetzelfde zwaarwegende belang, met een vaste procedure. Overweeg je het verzoek niet of niet helemaal toe te kennen, dan overleg je eerst met de medewerker. Je besluit gaat schriftelijk. Wijs je af, dan geef je de redenen erbij. Heb je uiterlijk een week voor de ingangsdatum niet schriftelijk beslist, dan gaat het verlof in zoals de medewerker het vroeg (art. 5:11 lid 5 en 6). Is het verlof begonnen, dan kun je het niet meer stoppen. Het eindigt wel vanzelf als de naaste overlijdt of geen verzorging meer nodig heeft (art. 5:13).

Een gedeeltelijke afwijzing is in de praktijk vaak het overleg zelf: dezelfde uren op andere dagen. Je doet dat als voorstel; de medewerker hoeft er niet mee in te stemmen.

Een voorbeeld: van calamiteitenverlof naar langdurend zorgverlof

Een verkoopster van 23 werkt 24 uur per week in drie diensten van 8 uur, op maandag, woensdag en zaterdag, voor € 17,00 per uur. Op maandagochtend belt ze: haar moeder is gevallen en heeft een heup gebroken, ze moet naar het ziekenhuis en daarna is er thuis niemand.

  • Maandag is calamiteitenverlof met behoud van loon: 8 uur × € 17,00 = € 136,00. De noodzakelijke verzorging op de eerste ziektedag valt daaronder (art. 4:1 lid 2 Wazo).

  • Vanaf de tweede dag is het kortdurend zorgverlof; calamiteitenverlof eindigt na één dag als ook aan de voorwaarden van zorgverlof is voldaan (art. 5:8). Woensdag en zaterdag zijn 16 uur tegen € 14,99, samen € 239,84. Zonder de ondergrens van het minimumloon was het € 190,40 geweest.

  • Van haar 48 uur kortdurend zorgverlof heeft ze er dan 32 over, tot twaalf maanden na die woensdag.

  • De revalidatie duurt maanden. Ze vraagt schriftelijk langdurend zorgverlof aan voor elke zaterdag, ingaand over twee weken. Haar maximum is 144 uur; met 8 uur per week is dat 18 zaterdagen, waarin ze € 136,00 per week minder verdient.

De zaterdag is de drukste dag van de winkel. Een drukke dag alleen maakt nog geen zwaarwegend bedrijfsbelang. Het is wel een reden om te overleggen of een deel van de uren op woensdag kan vallen. Kom je er samen niet uit en weiger je niet tijdig en gemotiveerd, dan gaan de zaterdagen in zoals gevraagd.

Zorgverlof bijhouden in het rooster

Wie zorgverlof alleen in een mailtje vastlegt, weet na een paar maanden niet meer hoeveel uur er nog over is. Ook de datum waarop de 12 maanden begonnen, raakt dan zoek. In de verlofregistratie van Shiftbase maak je voor kortdurend en langdurend zorgverlof elk een eigen afwezigheidstype in uren en koppel je er een saldo aan. Je bepaalt welke groepen medewerkers het type zelf mogen aanvragen, of de opbouw van verlofuren doorloopt en of de diensten die al ingepland stonden open diensten worden, zodat een collega ze kan oppakken.

Verandert zorgverlof met de Verlofwet?

Het kabinet wil de Wet arbeid en zorg vervangen door een Verlofwet, waarin kortdurend en langdurend zorgverlof samen één zorgverlof worden. Het voorstel lag van 29 juni tot 10 augustus 2026 in internetconsultatie. Zolang de Verlofwet niet door de Tweede en Eerste Kamer is, gelden de regels op deze pagina.

Veelgestelde vragen

Zorgverlof is deels betaald. Bij kortdurend zorgverlof betaalt de werkgever minstens 70% van het loon door, met het minimumloon als ondergrens. Langdurend zorgverlof is onbetaald, tenzij de cao of het contract iets anders afspreekt. Volledig doorbetalen is geen wettelijke plicht. Sommige cao's spreken het wel af.

Een medewerker heeft per 12 maanden recht op kortdurend zorgverlof tot twee keer de arbeidsduur per week en langdurend zorgverlof tot zes keer. Bij een contract van 32 uur is dat 64 uur kortdurend en 192 uur langdurend. De 12 maanden beginnen op de eerste dag van het verlof, niet op 1 januari.

Een medewerker heeft recht op zorgverlof als de verzorging van de partner noodzakelijk is en de medewerker de enige is die die verzorging kan geven. Zolang het ziekenhuis de zorg geeft, is dat meestal niet zo. Voor de noodzakelijke begeleiding bij een spoedeisend ziekenhuisbezoek of de opname is er calamiteitenverlof (art. 4:1 lid 2 Wazo); voor de dagen thuis na de operatie kortdurend zorgverlof.

Kortdurend zorgverlof betaalt de werkgever zelf: de Wet arbeid en zorg geeft de medewerker recht op minstens 70% van het loon van de werkgever (art. 5:6). Voor langdurend zorgverlof bestaat in die wet geen loon en geen uitkering.

Een werkgever mag uren zorgverlof niet afboeken als vakantie (art. 5:15 Wazo). De medewerker bouwt tijdens zorgverlof ook gewoon wettelijke vakantiedagen op. Wil een medewerker zelf liever vakantie-uren opnemen, dan is dat een gewone vakantieaanvraag.

Het verschil tussen zorgverlof en calamiteitenverlof zit in duur en loon. Calamiteitenverlof is voor de eerste, onvoorziene uren of dag en wordt volledig doorbetaald; zorgverlof is voor de verzorging daarna, tegen minstens 70% van het loon. Zijn de voorwaarden van beide vervuld, dan eindigt het calamiteitenverlof na één dag en gaat het verder als kortdurend zorgverlof (art. 5:8 Wazo).

Een medewerker kan kortdurend zorgverlof achteraf melden als vooraf melden niet lukte, bijvoorbeeld bij een nachtelijke opname. De melding moet dan zo snel mogelijk komen, met de reden en de verwachte duur. De werkgever kan achteraf vragen om aannemelijk te maken dat de verzorging nodig was.

Carin Vreede
Carin VreedeTeamlead Online Marketing

Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.

Alle begrippen bekijken