Basisloon: wat het is, waar het voor dient en hoe je het berekent

Het basisloon is het vaste bruto bedrag dat een werknemer per maand of per uur ontvangt voor zijn werk, zonder vakantiegeld, overuren, ploegentoeslagen, bonussen of andere extra's. Het is de basis voor het berekenen van vakantiegeld (8%), pensioenopbouw, loondoorbetaling bij ziekte en transitievergoeding bij ontslag. In cao-loontabellen wordt het basisloon vaak per schaal en functiegroep vastgelegd. Sinds de Wet loontransparantie 2026 moet het basisloon (of de basisloon-bandbreedte) bij vacatures expliciet vermeld worden.

Wat is basisloon?

Het basisloon is het vaste bruto loon dat een werknemer ontvangt op basis van zijn arbeidsovereenkomst. Het bestaat uit het maandsalaris of het bruto uurloon vermenigvuldigd met de contracturen, zonder toevoeging van toeslagen of variabele componenten. Andere termen voor hetzelfde concept zijn vast loon, contractloon en schaalsalaris (in cao-context).

Het basisloon is een payroll-concept en moet niet verward worden met basisinkomen (universal basic income), een politiek voorstel voor een vast bedrag dat iedere burger ongeacht werk zou ontvangen. In Nederland bestaat geen basisinkomen.

Wat zit er WEL en NIET in het basisloon?

Onderdelen die WEL meetellen

• Vast bruto maandsalaris of bruto uurloon × contracturen
• Vaste persoonlijke toeslag (mits structureel onderdeel van het salaris)
• Vaste functietoeslag (zoals leidinggevende-toelage)
• Vaste cao-trede uit loontabel

Onderdelen die NIET meetellen

• Vakantiegeld (8% over basisloon, los uitgekeerd in mei)
• Overuren en overurenvergoedingen
• Ploegentoeslag of onregelmatigheidstoeslag (ORT)
• Bereikbaarheidsdienst-vergoeding
• Bonussen, provisie, winstuitkering
• 13e maand of eindejaarsuitkering
• Reiskostenvergoeding
• Onkostenvergoeding
• Auto van de zaak (bijtelling)
• Pensioenpremie werkgeversdeel

Verschil basisloon, brutoloon, all-in salaris en minimumloon

Vier termen die vaak door elkaar worden gebruikt, maar elk een eigen betekenis hebben.

Praktisch verschil:

• Een werknemer met €3.000 basisloon ontvangt over een jaar 12× €3.000 = €36.000 basisloon
• Plus 8% vakantiegeld (€2.880) los uitgekeerd in mei
• Plus eventuele toeslagen, overuren, bonussen
• Het brutoloon op de loonstrook in een specifieke maand kan dus afwijken van het basisloon

Waarvoor wordt het basisloon gebruikt?

Het basisloon dient als grondslag voor vier belangrijke berekeningen in de loonadministratie.

Grondslag voor vakantiegeld (8%)

Volgens artikel 15 Wet minimumloon en vakantiebijslag (WML) heeft elke werknemer recht op minimaal 8% vakantiegeld over zijn bruto jaarloon. Het basisloon vormt de hoofdmoot van deze grondslag, samen met structurele toeslagen.

• Voorbeeld: werknemer met €3.000 basisloon × 12 = €36.000 jaarlijks basisloon × 8% = €2.880 vakantiegeld, los uitgekeerd in mei.

Cao kan een hoger percentage voorschrijven (vaak 8% wettelijk minimum, soms 10% in sommige cao's).

Grondslag voor pensioenopbouw

Pensioenopbouw is gebaseerd op het pensioengevend salaris, dat doorgaans bestaat uit het basisloon plus vakantiegeld (en soms structurele toeslagen). Hierop wordt een franchise ingehouden (bedrag dat al via AOW gedekt is). De rest is de pensioengrondslag waarover pensioenpremie wordt afgedragen.

Voor 2026 hanteert StiPP (pensioenfonds personeelsdiensten) een uurfranchise van €9,24 en een maximum uurloon van €42,42. Andere pensioenfondsen hebben eigen grenzen.

Grondslag voor loondoorbetaling bij ziekte

Bij ziekte ben je als werkgever verplicht minimaal 70% van het loon door te betalen (artikel 7:629 BW). Het "loon" hier is meestal het basisloon plus structurele toeslagen, niet variabele componenten. Veel cao's schrijven 100% in het eerste ziektejaar en 70% in het tweede jaar voor.

Grondslag voor transitievergoeding

Bij ontslag heeft een werknemer recht op een transitievergoeding van 1/3 maandsalaris per gewerkt jaar (artikel 7:673 BW). De rekenbasis is het bruto maandsalaris, dat doorgaans bestaat uit:

• Basisloon
• Plus vakantiegeld (omgerekend per maand)
• Plus structurele toeslagen (ploegentoeslag, ORT, vaste eindejaarsuitkering)
• Plus structureel overwerk (gemiddeld over een langere periode)

Maximum transitievergoeding 2026: €102.000 of 1 jaarsalaris (welk hoger is).

• Veelvoorkomende fout van werkgevers: transitievergoeding berekenen alleen over het basisloon, niet inclusief structurele toeslagen. Werknemer kan dan een hoger bedrag claimen.

Basisloon en de Wet loontransparantie 2026

Sinds 7 juni 2026 geldt in Nederland de Wet loontransparantie, gebaseerd op de EU-Richtlijn Loontransparantie. Belangrijke verplichtingen voor werkgevers:

• Vacaturetekst moet basisloon (of bandbreedte) vermelden. "Marktconform" of "in overleg" is niet meer toegestaan.
• Werknemers hebben recht op informatie over de gemiddelde basisloon-niveaus van mannen en vrouwen in vergelijkbare functies.
• Bedrijven met 100+ werknemers moeten vanaf juni 2027 jaarlijks rapporteren over loonverschillen tussen mannen en vrouwen.
• Loonkloof groter dan 5% moet onderbouwd kunnen worden of gecorrigeerd.

Voor werkgevers betekent dit: zorg dat je cao-loontabellen of intern loongebouw helder gestructureerd is, en dat basisloon-niveaus per functie objectief onderbouwd kunnen worden.

Basisloon in cao-loontabellen

In de meeste cao's worden basisloon-niveaus vastgelegd in loontabellen:

• Functiegroep of schaal (bijvoorbeeld schaal 5 in zorg, salarisgroep B in retail)
• Trede of functiejaar (bijvoorbeeld trede 3, na 3 dienstjaren)
• Bruto uurloon of bruto maandsalaris per niveau

Voorbeeld cao-horeca: schaal 4, trede 5 = €15,80 bruto per uur basisloon (indicatief).

Voor cao-werknemers betekent dit dat je het basisloon niet vrij onderhandelt; het ligt vast volgens de tabel. Wel kun je hogere treden toekennen of bovenwettelijke regelingen aanbieden (vaste toelage, betere secundaire voorwaarden).

Cao-loontabellen worden jaarlijks geactualiseerd op basis van algemene loonsverhogingen en indexering.

Basisloon-onderhandeling: tips voor werkgevers

Bij onderhandeling over een basisloon (binnen of buiten cao-context):

1. Begin bij de cao-trede. Als de cao van toepassing is, ligt het minimum vast. Onder dit niveau gaan is niet toegestaan.
2. Marktonderzoek doen. Bekijk wat vergelijkbare functies in jouw branche en regio betalen. Bronnen: cao-tabellen, salarisindicatoren (Hays, Robert Half), loonadviezen van branche-organisaties.
3. Communiceer transparant. Sinds Wet loontransparantie 2026 mag je niet meer "marktconform" zeggen zonder concrete bandbreedte.
4. Onderbouw het bedrag. Maak duidelijk hoe je tot dit basisloon komt: welke ervaring, welke functiezwaarte, welke verantwoordelijkheden.
5. Bouw door met variabele beloning. In plaats van hoger basisloon kun je werken met bonus-componenten of secundaire voorwaarden (extra verlof, opleiding, leaseauto).
6. Houd loonsverhogingen voorspelbaar. Periodieke verhogingen op vaste momenten (bijvoorbeeld jaarlijks per 1 januari) creëren duidelijkheid.

Bedenk dat basisloon-niveaus invloed hebben op je werkgeverslasten: hogere basisloon = hoger vakantiegeld + hogere pensioenpremie + hogere ziekte-doorbetaling + hogere transitievergoeding bij ontslag.

Verschil tussen basisloon en basisinkomen

Het is belangrijk om twee verschillende concepten niet te verwarren:

Basisloon = payroll-concept. Vast bruto bedrag dat een werknemer per maand of per uur verdient voor zijn werk, zonder toeslagen. Bestaat in de Nederlandse arbeidspraktijk.

Basisinkomen (universal basic income, UBI) = politiek concept. Een vast bedrag dat de overheid periodiek aan elke burger zou uitkeren, ongeacht werkstatus. Bestaat niet in Nederland. Wel zijn er proeven (zoals een Utrechtse pilot) en politieke partijen die het voorstellen.

In dit artikel bespreken we uitsluitend het payroll-basisloon, het concept dat werkgevers dagelijks gebruiken in hun salarisadministratie.

Basisloon beheren in je salarisadministratie

Voor een correcte verwerking moeten verschillende data-stromen kloppen: het juiste basisloon-niveau (cao-trede), eventuele vaste toelagen, en de afgeleide grondslagen voor vakantiegeld, pensioen en ziekte-doorbetaling. In een handmatig systeem of Excel is het bijhouden van cao-trede-progressie en jaarlijkse indexering een foutgevoelige klus.

In Shiftbase leg je per medewerker vast welke functie, welke schaal en welke trede van toepassing is. Bij cao-aanpassingen of trede-overgang updatet de loonadministratie automatisch het basisloon en alle afgeleide berekeningen. Bij export naar je salarispakket gaan de juiste grondslagen mee voor vakantiegeld, pensioen en transitievergoeding.

Klaar om je loonadministratie helder en correct in te richten?

Basisloon lijkt een simpel begrip, maar wordt in de praktijk vaak verward met brutoloon, all-in salaris of zelfs basisinkomen. Eén verkeerde interpretatie en je werknemer krijgt te weinig vakantiegeld, een verkeerd berekende transitievergoeding of een onjuiste pensioenopbouw.

Met Shiftbase:

• Houd basisloon, vaste toelagen en cao-trede per medewerker centraal bij
• Exporteer correcte grondslagen voor vakantiegeld, pensioen en ziekte-doorbetaling naar je salarispakket

Personeelsplanning en urenregistratie software!

• Eenvoudige personeelsplanning
• Overzichtelijke urenregistratie
• Makkelijke verlofregistratie

Gratis uitproberen Demo aanvragen