Eindejaarsbonus
Een eindejaarsbonus is een extra betaling aan het eind van het jaar die afhangt van prestaties of van de winst. Hij is niet wettelijk verplicht en wordt belast als bijzondere beloning.
Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:
Een eindejaarsbonus is een extra betaling aan het eind van het jaar waarvan de hoogte afhangt van prestaties: die van de medewerker, het team of het bedrijf. Worden de doelen niet gehaald, dan valt hij lager uit of helemaal weg. Daarin verschilt hij van een eindejaarsuitkering en een 13e maand, die vooraf vastliggen. Geen wet schrijft een eindejaarsbonus voor; de plicht komt uit de cao, de arbeidsovereenkomst of een bonusregeling. De loonheffing erover bereken je met de tabel bijzondere beloningen.
Eindejaarsbonus, eindejaarsuitkering of 13e maand?
In de praktijk lopen de drie woorden door elkaar. Ook het Ondernemersplein van de overheid schrijft eindejaarsbonus waar het een eindejaarsuitkering bedoelt. Wat telt, is wat er op papier staat. Eén vraag maakt het verschil: ligt het bedrag vooraf vast?
Een 13e maand is één bruto maandsalaris. Een eindejaarsuitkering is een afgesproken percentage of bedrag, bijvoorbeeld 6% van het jaarsalaris. Bij allebei weet een medewerker in januari al wat hij in december krijgt. Bij een eindejaarsbonus hangt het bedrag af van een uitkomst die pas na afloop van het jaar bekend is, zoals de omzet, de winst of een persoonlijk doel.
Staat er in je cao of contract een vast percentage, dan gaat het dus om een eindejaarsuitkering, ook als iedereen het een bonus noemt. Hoe je die uitrekent, met een rekenhulp, staat bij eindejaarsuitkering.
Twee begrippen liggen er dicht tegenaan. Bij een discretionaire bonus beslist de werkgever zelf of hij uitkeert en hoeveel, zonder vaste criteria. Een gratificatie is een eenmalige blijk van waardering met een aanleiding, zoals een jubileum of een project dat goed afliep.
Is een eindejaarsbonus verplicht?
Een medewerker heeft alleen recht op een eindejaarsbonus als die is afgesproken: in de cao, de arbeidsovereenkomst of een bonusregeling die voor zijn functie geldt. Staat in de regeling dat een bepaald doel een bepaald bedrag oplevert, dan moet je betalen zodra het doel is gehaald. Beslis je volgens de regeling zelf als werkgever, dan heb je meer ruimte, al moet je ook die beslissing kunnen uitleggen.
Een bonus die jaren achter elkaar zonder voorbehoud wordt betaald, kan een arbeidsvoorwaarde worden waar je niet meer eenzijdig vanaf komt. Schrijf daarom bij elke toekenning op waar het bedrag op gebaseerd is en dat het voor dat ene jaar geldt.
Voorwaarden zoals een doel of een minimale diensttijd mogen, zolang ze gelden voor iedereen in dezelfde situatie. Medewerkers uitsluiten omdat ze parttime werken of een tijdelijk contract hebben, mag niet zonder objectieve rechtvaardiging (artikel 7:648 en 7:649 BW). Ook een oproepkracht telt mee als de regeling voor zijn functie bestaat.
Wat hoort er in een bonusregeling?
Een bonusregeling voorkomt dat de eindejaarsbonus elk najaar opnieuw een onderhandeling wordt. Leg in elk geval vast:
waar de bonus op gebaseerd is: een persoonlijk doel, het resultaat van de afdeling of de winst van het bedrijf;
hoe je meet of het doel is gehaald en wie dat vaststelt;
de hoogte: een vast bedrag, een percentage van het jaarsalaris of een deel van een bonuspot;
een drempel en een maximum;
wat er gebeurt als iemand in de loop van het jaar in of uit dienst gaat;
of ziekte en verlof meetellen;
wanneer je uitbetaalt.
Een persoonlijk doel past bij een functie waarin één persoon de uitkomst bepaalt, zoals een verkoper met een eigen omzet. In een restaurant of een winkel draait het team de dag samen. Daar werkt een doel voor de afdeling beter, want met persoonlijke cijfers blijft het werk liggen dat niemand meetelt.
Waarom een bonus en geen vaste eindejaarsuitkering? Het bedrag beweegt mee met het jaar. In een slecht jaar betaal je minder of niets, terwijl een vaste uitkering hoe dan ook komt. Voor de medewerker is dat de keerzijde: hij weet vooraf niet waar hij op kan rekenen. Hoe duidelijker de regeling, hoe meer de bonus als beloning voelt in plaats van als loterij.
Hoe hoog is een eindejaarsbonus?
Een gemiddelde eindejaarsbonus bestaat niet: de hoogte staat in de regeling of wordt elk jaar opnieuw bepaald. In regelingen kom je drie vormen tegen. Een vast bedrag per medewerker als het doel wordt gehaald, bijvoorbeeld € 500. Een percentage van het jaarsalaris dat oploopt met het resultaat. Of een bonuspot: een bedrag dat het bedrijf vrijmaakt en over het team verdeelt.
Rekenvoorbeeld: een teambonus verdelen naar gewerkte uren
Een lunchroom spreekt af dat het team een bonuspot van € 4.000 krijgt als de personeelskosten over het jaar onder 30% van de omzet blijven. Dat lukt. Drie medewerkers werkten dat jaar samen 2.500 uur: een fulltimer 1.500 uur, een parttimer 750 uur en een oproepkracht 250 uur. Elk gewerkt uur is dan € 1,60 waard. De fulltimer krijgt € 2.400, de parttimer € 1.200 en de oproepkracht € 400, allemaal bruto.
Verdelen naar gewerkte uren geeft parttimers en oproepkrachten een deel naar rato, zodat je niemand uitsluit op zijn arbeidsduur. Verdeel je naar salaris, dan krijgt wie meer verdient ook een groter deel. Allebei kan, zolang de verdeelsleutel vooraf in de regeling staat.
Winstuitkering: de eindejaarsbonus uit de winst
Met een winstuitkering deelt het bedrijf een deel van de winst met het personeel. Het is een eindejaarsbonus met één vast doel: de winst van het boekjaar. Een winstdelingsregeling legt vast welk deel van de winst naar het personeel gaat en hoe het wordt verdeeld, naar salaris, naar gewerkte uren of voor iedereen gelijk. Zonder regeling heeft een medewerker geen recht op een winstuitkering, ook niet als het bedrijf goed draait. Omdat de winst pas vaststaat als de jaarcijfers klaar zijn, komt een winstuitkering meestal in het nieuwe jaar.
Voor medewerkers op of rond het minimumloon, zoals jongeren in de horeca en de detailhandel, geldt een regel die vaak wordt gemist. Winstuitkeringen, eindejaarsuitkeringen en incidentele uitkeringen voor eenmalig behaalde omzet tellen niet mee voor het minimumloon. Ze komen er bovenop. Een vaste wekelijkse of maandelijkse beloning voor omzet telt wel mee. Een te laag uurloon vul je dus niet achteraf aan met een eindejaarsbonus.
Belasting over de eindejaarsbonus
Een eindejaarsbonus is een bijzondere beloning. Over het brutobedrag houd je loonheffing in met de tabel bijzondere beloningen van de Belastingdienst, het bijzonder tarief. Welk percentage geldt, hangt af van het jaarloon dat de medewerker het jaar ervoor bij jou verdiende. Het ligt hoger dan wat er van het gewone maandloon afgaat, omdat de heffingskortingen daar al zijn verrekend.
De percentages voor 2026 en een uitgewerkt voorbeeld staan bij belasting over bonus. Is er te veel ingehouden, dan krijgt de medewerker het verschil terug via de aangifte inkomstenbelasting. Voor jou als werkgever komen de premies werknemersverzekeringen en de werkgeversheffing Zvw nog bovenop het brutobedrag.
Een eindejaarsbonus belastingvrij geven
Je mag een bonus in geld onder voorwaarden aanwijzen als eindheffingsloon in de vrije ruimte van de werkkostenregeling. De medewerker betaalt er dan geen loonheffing over en krijgt het hele bedrag. De vrije ruimte is in 2026 2,00% van de fiscale loonsom tot en met € 400.000 en 1,18% over het deel daarboven. Een loonsom van € 300.000 geeft € 6.000 voor al je medewerkers samen.
Aanwijzen mag als het gebruikelijk is. Tot € 2.400 per medewerker per jaar, voor alle aangewezen vergoedingen samen, keurt de Belastingdienst dat altijd goed. Ga je over de vrije ruimte heen, dan betaal je als werkgever 80% eindheffing over het meerdere. Een kleine teambonus past er soms in, een bonus ter grootte van een maandsalaris bijna nooit.
Wanneer betaal je de eindejaarsbonus uit?
Hangt de bonus aan het resultaat van het jaar, dan kun je hem pas uitrekenen als dat resultaat bekend is. Bonussen op een persoonlijk doel of een afdelingscijfer komen vaak in december of januari, een winstuitkering na de jaarcijfers. Een wettelijke uiterste datum is er niet; de regeling bepaalt het moment.
Voor de loonheffing telt de bonus mee in het jaar waarin je hem betaalt. Betaal je de bonus over 2026 in januari 2027 uit, dan is het loon van 2027. Wil je een voorschot geven op een bonus die nog niet vaststaat, spreek dan vooraf af wat er gebeurt als het doel uiteindelijk niet wordt gehaald.
Eindejaarsbonus bij ontslag of vertrek
Of een medewerker die in de loop van het jaar vertrekt nog een eindejaarsbonus krijgt, hangt af van de regeling. Veel regelingen rekenen naar rato van de maanden in dienst en betalen dat deel uit bij het einde van het dienstverband, in de eindafrekening. Andere noemen een peildatum: wie op 31 december niet meer in dienst is, krijgt niets.
Voor een vaste eindejaarsuitkering schrijft het Ondernemersplein dat een medewerker die zelf opzegt recht houdt op het deel over de maanden dat hij in dienst was. Voor een bonus ligt dat minder voor de hand, omdat het doel misschien nog niet was gehaald. Zwijgt de regeling over vertrek, dan ontstaat juist daar discussie. Leg het dus vooraf vast, voor wie zelf opzegt en voor wie ontslag krijgt.
De cijfers voor een eindejaarsbonus uit Shiftbase
Wie een afdelingsdoel beloont, heeft cijfers nodig die het hele jaar kloppen. Met personeelskosten en omzet in Shiftbase stel je per afdeling een doel in: productiviteit, gemiddeld uurloon of personeelskosten als percentage van de omzet. Je ziet per afdeling de planning naast wat er werkelijk gebeurde, met de omzet uit je kassa, uit een bestand of met de hand ingevoerd.
Wie welk deel van de pot krijgt, volgt uit de gewerkte uren per medewerker. Het loonrapport zet die naast de contracturen. Het bonusbedrag zelf voer je in je salarispakket in, want Shiftbase betaalt niets uit. De uren gaan als Excel- of CSV-bestand of via de koppeling met onder meer Nmbrs, AFAS, Loket en SD Worx naar je verwerker, net als bij de gewone salarisadministratie.
Veelgestelde vragen
Een eindejaarsbonus hangt af van prestaties of van de winst en kan per jaar verschillen of wegvallen. Een eindejaarsuitkering is een vooraf afgesproken percentage of bedrag, dat een medewerker krijgt zolang hij aan de voorwaarden voldoet.
Een eindejaarsbonus is niet wettelijk verplicht. Een werkgever moet hem alleen betalen als hij in de cao, de arbeidsovereenkomst of een bonusregeling is afgesproken en de doelen uit die regeling zijn gehaald.
Over een eindejaarsbonus houdt de werkgever loonheffing in met de tabel bijzondere beloningen. Het percentage hangt af van het jaarloon van het jaar ervoor en ligt hoger dan wat er van het gewone maandloon afgaat. Te veel ingehouden belasting krijgt de medewerker terug via de aangifte inkomstenbelasting.
Een eindejaarsbonus is belastingvrij voor de medewerker als de werkgever hem aanwijst in de vrije ruimte van de werkkostenregeling en dat gebruikelijk is. Tot € 2.400 per medewerker per jaar keurt de Belastingdienst dat altijd goed. Boven de vrije ruimte betaalt de werkgever 80% eindheffing.
Een medewerker die uit dienst gaat, krijgt een eindejaarsbonus als de regeling dat bepaalt. Vaak is dat een deel naar rato van de maanden in dienst, uitbetaald in de eindafrekening. Noemt de regeling een peildatum, dan krijgt wie voor die datum vertrekt niets.
Een eindejaarsbonus die eenmalig wordt betaald, telt niet mee voor het minimumloon. Volgens de Rijksoverheid komen winstuitkeringen, eindejaarsuitkeringen en incidentele uitkeringen voor behaalde omzet bovenop het minimumloon. Alleen een vaste wekelijkse of maandelijkse beloning voor omzet telt mee.
Een eindejaarsbonus wordt uitbetaald op het moment dat de regeling noemt, vaak in december of januari. Een winstuitkering komt meestal pas na de jaarcijfers. Voor de loonheffing telt de bonus in het jaar waarin hij wordt betaald.
Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.
Alle begrippen bekijken
- ArbeidsvoorwaardengesprekEen arbeidsvoorwaardengesprek is het gesprek na de sollicitatie waarin werkgever en kandidaat het salaris, de uren en de overige arbeidsvoorwaarden afspreken.
- CafetariaregelingEen cafetariaregeling laat medewerkers een deel van hun brutoloon inruilen voor een vergoeding die fiscaal gunstiger is, zoals reiskosten of een fiets.
- JaarsalarisHet jaarsalaris is het brutoloon over een heel jaar: twaalf maandsalarissen met minimaal 8% vakantiegeld, plus een vaste 13e maand als die is afgesproken.
- MinimumloonHet minimumloon is het laagste brutoloon per uur dat je een werknemer mag betalen. Vanaf 1 januari 2027 is dat € 15,29 voor wie 21 jaar of ouder is.
- PersoneelsdossierWat er in een personeelsdossier hoort, wat er niet in mag, hoe lang je elk stuk bewaart en wie het mag inzien. Met de termijnen van de AP.
- SchijnzelfstandigheidSchijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zzp'er werkt terwijl het in de praktijk loondienst is. Als opdrachtgever betaal je dan alsnog de loonheffingen.
- Stilzwijgende verlengingWerkt een medewerker na de einddatum door, dan loopt het tijdelijk contract stilzwijgend door. Hoe lang, op welke voorwaarden en wat het met de ketenregeling doet.
- TransitievergoedingDe transitievergoeding is het wettelijke bedrag dat je als werkgever betaalt als jij een arbeidsovereenkomst laat eindigen: een derde maandloon voor elk jaar dat de medewerker in dienst was, vanaf de eerste werkdag.
- VaststellingsovereenkomstEen vaststellingsovereenkomst is een schriftelijke afspraak waarmee werkgever en werknemer een arbeidsovereenkomst samen beëindigen, met de einddatum, de vergoeding en de eindafrekening erin vastgelegd.
- Wet DBADe Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) regelt sinds 2016 dat opdrachtgever en zzp'er samen beoordelen of een opdracht eigenlijk loondienst is.
- Wet loontransparantieDe Wet loontransparantie is het Nederlandse wetsvoorstel dat de Europese richtlijn 2023/970 invoert: werkgevers moeten open zijn over salarissen en loonverschillen tussen mannen en vrouwen kunnen uitleggen.
- Wet verbetering poortwachterDe Wet verbetering poortwachter legt vast wat werkgever en zieke werknemer in twee jaar ziekte moeten doen. Het schema per week en wat het UWV toetst.
Geen begrippen gevonden voor je zoekopdracht.
Help Center
Antwoorden, handleidingen en oplossingen voor problemen, allemaal op één plek. Alles wat je nodig hebt om meer uit Shiftbase te halen.
Contact
Heb je een vraag of loop je vast? Ons supportteam helpt je via chat, mail of telefoon, en snel ook.
Demo
Zie Shiftbase in actie in een persoonlijke demo, vrijblijvend en toegespitst op hoe jouw team roostert, uren registreert en verlof regelt.