Bijzonder verlof

Bijzonder verlof, ook buitengewoon verlof genoemd, is vrij voor een bijzondere gebeurtenis in het privéleven van een medewerker, zoals een huwelijk, een verhuizing of een uitvaart.

Geschreven door: Carin VreedeBijgewerkt op:

Wie trouwt, verhuist of naar een uitvaart moet, vraagt vaak een dag bijzonder verlof aan. Of die dag er komt en of je hem doorbetaalt, staat meestal in de cao. Voor een paar gebeurtenissen beslist de wet al. Daar mag je als werkgever geen nee op zeggen.

Wat is bijzonder verlof?

Bijzonder verlof is vrij voor een bijzondere gebeurtenis in het privéleven van een medewerker, zoals een huwelijk, een verhuizing, een jubileum of een uitvaart. De ene cao noemt het buitengewoon verlof, de andere bijzonder verlof. Inhoudelijk is er geen verschil.

Als aparte verlofsoort staat bijzonder verlof niet in de wet. Welke gebeurtenissen meetellen, hoeveel dagen erbij horen en of je het loon doorbetaalt, regelt de cao, de arbeidsovereenkomst of een personeelsregeling. Valt je bedrijf niet onder een cao, dan stel je die regels zelf op. Eén ondergrens ligt wel vast in de Wet arbeid en zorg.

Wat de wet al regelt: kort verzuimverlof

Artikel 4:1 van de Wet arbeid en zorg (Wazo) geeft een medewerker recht op verlof met behoud van loon voor een korte tijd, als hij niet kan werken door:

  • onvoorziene omstandigheden die om een onmiddellijke onderbreking van het werk vragen, het calamiteitenverlof;

  • zeer bijzondere persoonlijke omstandigheden, die hieronder staan;

  • een verplichting die de wet of de overheid zonder vergoeding oplegt en die niet in de vrije tijd kan;

  • stemmen bij verkiezingen.

Onder zeer bijzondere persoonlijke omstandigheden valt volgens de wet in ieder geval:

  • de bevalling van de echtgenote, de geregistreerde partner of de partner met wie de medewerker samenwoont;

  • het overlijden en de uitvaart van een huisgenoot of van een bloed- of aanverwant in de rechte lijn of in de tweede graad van de zijlijn;

  • een arts- of ziekenhuisbezoek dat spoed heeft, onvoorzien is of redelijkerwijs niet buiten werktijd kan, ook als de medewerker een naaste daarbij begeleidt;

  • de noodzakelijke verzorging van een naaste op de eerste ziektedag.

Hoe lang dat verlof duurt, zegt de wet niet. Er staat "een korte, naar billijkheid te berekenen tijd". Veel cao's maken daar een vast aantal dagen van. Van de loondoorbetaling mag alleen een cao in het nadeel van de medewerker afwijken, of bij gebrek aan een cao een schriftelijke afspraak met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging (art. 4:7 Wazo). Een arbeidsovereenkomst of personeelshandboek kan dat niet.

Welke familieleden tellen mee?

De graad van verwantschap is het aantal geboorten tussen twee mensen (art. 1:3 BW). Aanverwanten zijn de familieleden van je echtgenoot of geregistreerde partner, in dezelfde graad als voor die partner zelf. Voor het kort verzuimverlof bij overlijden ziet dat er zo uit:

Familielid

Lijn en graad

Kort verzuim bij overlijden en uitvaart

Ouder of kind

Rechte lijn, 1e graad

Ja

Schoonouder of kind van de partner

Aanverwant, rechte lijn, 1e graad

Ja

Grootouder of kleinkind

Rechte lijn, 2e graad

Ja

Broer of zus

Zijlijn, 2e graad

Ja

Broer of zus van de partner

Aanverwant, zijlijn, 2e graad

Ja

Oom, tante, neef of nicht

Zijlijn, 3e of 4e graad

Nee, tenzij het een huisgenoot is

Partner met wie de medewerker samenwoont

Huisgenoot

Ja

Een oma of opa is dus familie in de rechte lijn. Bij hun uitvaart heeft een medewerker wettelijk recht op kort verzuim met loon, ook zonder cao. Bij een oom of tante hangt het af van de cao of je eigen regeling. Rouwverlof voor de weken daarna is een andere vraag, die bij verlof bij overlijden staat.

Hoeveel dagen bijzonder verlof? Twee cao's naast elkaar

Een standaardaantal bestaat niet. Hoe ver cao's uit elkaar liggen, zie je aan twee sectoren waar veel in diensten wordt gewerkt: de horeca-cao 2025-2026 (art. 3.24) en de cao retail non-food 2026-2027 (art. 9a). Beide geven het verlof met behoud van loon.

Gebeurtenis

Horeca-cao

Cao retail non-food

Overlijden van partner of kind

4 dagen, minstens van de dag van overlijden tot en met de begrafenis

Partner of inwonend kind: van de dag van overlijden tot en met de uitvaart. Kind dat niet thuis woont: de dag van de uitvaart plus de dag van overlijden of een dag ertussen

Overlijden van een (schoon)ouder

2 dagen

De dag van de uitvaart plus de dag van overlijden of een dag ertussen

Uitvaart van grootouder, broer, zus, zwager of schoonzus

1 dag

De dag van de uitvaart, ook bij grootouders van de partner en kleinkinderen

Eigen huwelijk of geregistreerd partnerschap

1 dag

De dag zelf plus de dag ervoor of erna

Huwelijk van kind, broer, zus of (schoon)ouder

1 dag

De dag van het huwelijk

25-, 40-, 50- of 60-jarig huwelijk

1 dag, ook bij dat van kinderen, (schoon)ouders of grootouders

De dag van het jubileum of het feest, ook bij dat van ouders en schoonouders

Dienstjubileum

Geen regeling

1 dag bij 25, 40 en 50 jaar

Verhuizing

Geen regeling

De dag van de verhuizing

Sollicitatie

Geen regeling

Redelijke tijd, alleen als de werkgever heeft opgezegd

Dokter, tandarts of specialist

Geen eigen regeling, de wet geldt

Redelijke tijd als het niet in eigen tijd kan

De horeca geeft meer dagen bij een overlijden. De retail geeft ook vrij bij een verhuizing, een dienstjubileum en een sollicitatie na ontslag. Werk je in een winkel, dan staan de andere afspraken in de cao retail non-food. De partijen achter die cao spraken af om in het eerste kwartaal van 2026 een inclusievere tekst over bijzonder verlof op te stellen; de tabel volgt de versie van 4 februari 2026.

Valt je bedrijf onder een andere cao, zoek dan in het hoofdstuk over verlof naar "buitengewoon verlof" of "bijzonder verlof". Daar staan ook de familieleden die meetellen. Die lijst is vaak ruimer dan die van de wet.

Bijzonder verlof bij een verhuizing

De wet noemt een verhuizing niet bij het kort verzuimverlof. Of een medewerker een verhuisdag krijgt, hangt dus helemaal af van de cao of je eigen regeling. De cao retail non-food geeft de dag van de verhuizing vrij met loon, de horeca-cao geeft niets. Staat er niets, dan neemt de medewerker een vakantiedag op of jullie spreken een dag onbetaald verlof af.

Een verhuizing is meestal weken vooraf bekend. Vraag de medewerker de datum door te geven zodra die vastligt, dan zet je de dienst van die dag op tijd open voor een collega.

Trouwen op een vrije dag of in het weekend

Verlof gaat over werk dat de medewerker anders had moeten doen. Valt de bruiloft op een dag waarop hij niet is ingeroosterd, dan levert dat geen extra vrije dag op. De horeca-cao zegt het met zoveel woorden: geen verlof als het samenvalt met een dag waarop je gebruikelijk niet werkt. De retail-cao geeft een parttimer het verlof voor de uren die hij op die dag normaal werkt.

Twee voorbeelden uit het rooster

Een kok in een restaurant werkt 32 uur, in 4 diensten van 8 uur van woensdag tot en met zaterdag. Zijn oma overlijdt en de crematie is op vrijdag. Volgens de horeca-cao krijgt hij 1 dag buitengewoon verlof met loon: de vrijdagdienst van 8 uur valt weg zonder dat er vakantie-uren afgaan. Was de crematie op maandag geweest, zijn vrije dag, dan was er geen verlof te geven en ook niets om te ruilen.

Een verkoopster in een schoenenwinkel werkt 24 uur per week, onder meer vrijdag 6 uur en zaterdag 8 uur. Ze trouwt op zaterdag. De cao retail non-food geeft de dag van het huwelijk en de dag ervoor of erna. Met de vrijdag erbij is dat 14 uur betaald verlof. De zondag erna telt niet, want dan werkt ze niet.

Wordt bijzonder verlof doorbetaald?

Kort verzuimverlof uit de wet is verlof met behoud van loon. Een cao mag daarvan afwijken in het nadeel van de medewerker, een arbeidsovereenkomst niet. Voor de rest van het bijzonder verlof geldt wat er is afgesproken. In de horeca-cao en de cao retail non-food is al het buitengewoon verlof doorbetaald. Een eigen regeling mag ook bepalen dat een dag onbetaald is.

Dagen uit de cao of je regeling komen bovenop de vakantie-uren. Voor kort verzuim staat dat in de wet: je mag die uren alleen als vakantie boeken als de medewerker daarmee instemt. Het wettelijk minimum aan vakantie blijft dan altijd staan (art. 4:6 Wazo).

Mag je bijzonder verlof weigeren?

Weigeren kan alleen als het verlof nergens geregeld is. Gaat het om kort verzuim, zoals de uitvaart van een ouder of grootouder, dan heeft de medewerker recht op verlof. Staat de gebeurtenis in de cao of de arbeidsovereenkomst, dan geef je het verlof zoals het daar staat. Over een verzoek dat nergens geregeld is, beslis je zelf. Geef dan wel dezelfde uitkomst als bij een collega die eerder hetzelfde vroeg.

Bij kort verzuim meldt de medewerker het verlof vooraf met de reden, of zo snel mogelijk als dat niet lukt (art. 4:3 Wazo). Achteraf mag je vragen om aannemelijk te maken dat het verlof nodig was, bijvoorbeeld met een rouwkaart (art. 4:4 Wazo).

Sollicitatie, examen en zwangerschapscontrole

Voor een sollicitatiegesprek bestaat geen wettelijk verlof. Valt het onder werktijd, dan neemt de medewerker vakantie-uren op, tenzij de cao of je regeling iets anders zegt. De retail-cao geeft alleen verlof als de werkgever heeft opgezegd.

Een examen noemen Rijksoverheid en Ondernemersplein als voorbeeld van bijzonder verlof. Ook daar beslist de cao of je eigen regeling.

Een zwangerschapscontrole is wel wettelijk geregeld, in de Arbeidstijdenwet. Je geeft de medewerker de gelegenheid de noodzakelijke onderzoeken te ondergaan en betaalt het loon door (art. 4:5 lid 6 Arbeidstijdenwet).

Een eigen regeling voor bijzonder verlof

Zonder cao bepaal je zelf welke gebeurtenissen vrij geven. Leg dat vast in het personeelshandboek of de arbeidsovereenkomst, zodat iedereen dezelfde regels krijgt. Neem in elk geval op:

  • de gebeurtenissen en het aantal dagen of uren per gebeurtenis;

  • welke familieleden meetellen, met minstens de familie uit het kort verzuimverlof;

  • of het verlof doorbetaald wordt;

  • wat er gebeurt als de gebeurtenis op een vrije dag valt;

  • hoe en wanneer een medewerker het aanvraagt en welk bewijs je achteraf kunt vragen.

Heb je ook medewerkers in België, dan heet het wettelijke kort verzuim daar klein verlet, met een eigen lijst gebeurtenissen en dagen.

Bijzonder verlof in je verlofregistratie

Boek je bijzonder verlof als vakantie, dan klopt het saldo niet meer en weet later niemand waarom er een dag af ging. In Shiftbase maak je in de verlofregistratie een eigen verlofregeling voor bijzonder verlof, los van de vakantie-uren. Per regeling stel je in wat er met een ingeroosterde dienst gebeurt zodra je het verlof goedkeurt: weghalen, laten staan of openzetten zodat iemand uit je team hem oppakt. Goedgekeurd verlof komt bij de gewerkte uren te staan en gaat mee in het loonrapport voor je salarisadministratie.

Veelgestelde vragen

Bij het overlijden van een huisgenoot, een ouder, kind, grootouder, kleinkind, broer of zus, of van zulke familie van de partner, heeft een medewerker wettelijk recht op kort verzuimverlof met behoud van loon (art. 4:1 Wet arbeid en zorg). Hoeveel dagen dat is, staat meestal in de cao: de horeca-cao geeft 4 dagen bij het overlijden van een partner of kind en 2 dagen bij een (schoon)ouder.

De begrafenis van een oma of opa geeft wettelijk recht op kort verzuimverlof met loon, omdat grootouders familie in de rechte lijn zijn. In de horeca-cao en de cao retail non-food is dat verlof de dag van de uitvaart.

Bijzonder verlof voor een verhuizing bestaat alleen als de cao of de arbeidsovereenkomst het geeft, want de wet regelt het niet. De cao retail non-food geeft de dag van de verhuizing vrij met loon, de horeca-cao geeft geen verhuisdag.

Bijzonder verlof voor een huwelijk in het weekend krijg je alleen voor een dag waarop je ingeroosterd staat. Valt de bruiloft op een vrije dag, dan levert dat volgens de horeca-cao geen extra vrije dag op. De cao retail non-food geeft de dag van het huwelijk en de dag ervoor of erna, voor de uren die je op die dagen normaal werkt.

Een vrije dag bij het 50-jarig huwelijk van je ouders staat in veel cao's, maar een wettelijk recht is er niet. De horeca-cao en de cao retail non-food geven allebei 1 dag met loon bij het 25-, 40-, 50- en 60-jarig huwelijk van ouders of schoonouders.

Bijzonder verlof wordt doorbetaald als de wet, de cao of de arbeidsovereenkomst dat zegt. Kort verzuimverlof uit de Wet arbeid en zorg is verlof met loon, tenzij de cao iets anders regelt. Het buitengewoon verlof in de horeca-cao en de cao retail non-food is ook doorbetaald.

Een werkgever mag bijzonder verlof alleen weigeren als het nergens geregeld is. Kort verzuimverlof, zoals bij de uitvaart van een ouder of grootouder, mag de werkgever niet weigeren. Verlof dat in de cao of de arbeidsovereenkomst staat, geeft de werkgever zoals het daar staat.

Bijzonder verlof en buitengewoon verlof zijn twee namen voor hetzelfde: vrij voor een bijzondere gebeurtenis zoals een huwelijk of een uitvaart, geregeld in de cao of de arbeidsovereenkomst. De horeca-cao en de cao retail non-food spreken van buitengewoon verlof.

Carin Vreede
Carin VreedeTeamlead Online Marketing

Carin schrijft voor Shiftbase over roosteren, verzuim en alles wat teamplanning makkelijker maakt. Ze vertaalt de dagelijkse hoofdpijn van managers naar praktische tips die je meteen kunt gebruiken.

Alle begrippen bekijken